 |
|
|
|
Кайрылуу каттары жана келген каттар:
Чыбырчык Эрнест АБДЫЖАПАРОВ: "Өзбектердикиндей рынок, казактардыкындай акча жок…" Өз ишин мыкты билген режиссердун эмгегинен жаралган ар бир тасма көрүүчүнү кайдыгер калтырбай келет. Бүт өмүрүн киного арнап, үй-бүлөсүнө жумшай турган каражатты киного жумшаган таланттуу режиссердун акыркы айларда кабары чыкпай калган. Көрсө дагы деле кыргыз киносун өркүндөтүү максатында чуркап жүрүптүр. Жакында эле Америкадан келген режиссердун акыркы жаңылыктары жана кинотасмасы жөнүндө сүйлөштүк. - Эрнест мырза, Маданият министрлигине эле чапкылап калыптырсыз, бир долбоордун үстүндө иштеп жаткан окшойсуз? - Буюрса келечекте Кыргызстанда Голливуд куруу кыялым бар. Өзбектердикиндей өзүбүздүн рыногубуз жок, казактардыкындай акчабыз жок, орустардыкындай индустриябыз түзүлө элек, бирок кыргыз киносу аябагандай күчтүү. Ошондуктан дүйнөлүк деңгээлге чыгууга болгон бир эле жол - Кытай, Америка, россиялыктар менен биргеликте кино тартуу. Мен жактырып жүргөн "Оранжевый блюз" деген сценарий бар болчу. Азыр ал англис, орус тилине которулду. Ал сценарийди мен Америкага барып, ал жердин жашоосу менен кенен таанышмайын жаза албайт болчумун. Ушул сапарымда "Оранжевый блюзду" жазып бүттүм. Буюрса, азыр америкалыктар менен биргеликте ошол кинону тартуунун аракетин көрүп жатабыз. - Америкада канча убакыт жүрүп келдиңиз? - Америкага барарымды уккан "Кыргыз клаб" уюмунун өкүлдөрү мени тосуп алып, алдын ала маршруттарды даярдап коюшуптур. Америкада жашап жүргөн кыргыздар үчүн "Уурунун махабаты", "Троллейбус" тасмаларын көрсөтүп келдим. Анан "Оранжевый блюз" менен "Шахрезада из Кукушкина" деген эки сценарийди иштеп чыгып, баш-аягы үч ай жүрүп келдим. - "Уурунун махабаты" тасмасы менен көп көрүүчүлөр дале жакшы тааныш эмес экен. Борбордо чала көрсөтүлдү окшойт? - Былтыр "Октябрь" кинотеатрына койгонбуз. Орто жолдон "Сумерки" киносу коюлуп, биздин мүмкүнчүлүгүбүз чектелүү болуп калды. Андан кийин 12-апрелден баштап көрсөтүүнү пландаганбыз, атургай афишаларды чаптап, элди кабардар кылып койгон элек. Тилекке каршы, көтөрүлүш чыгып кетип кино дагы үзгүлтүккө учурады. Эми буюрса кайрадан даярданып жатабыз. Анткени "Уурунун махабатына" абдан көп каражат кеткен, азыр өзүн-өзү актай элек. Жадагалса киного катышкан актерлордун гонорарын дале бере элекмин. - Пираттарга көз карашыңыз кандай? - Пираттарга альтернатива түзүп бериш керек деп ойлойм. Алар менен күрөшүүнүн эң негизги жолу ушул. Пираттар аз көлөмдө болсо да салык төлөп, дүкөндөрдү ачып сатсын. Биздин эмгекти жеген болбойт. Убагында "Боз салкын" мына элдин көрүүсүнө чыгат деп жатканда кабинеттин ичинен чыккынчы чыгып сатып ийген. Россия телеканалынан көрсөтүлчү "Гаишники" тасмасын пираттар Украинадан уурдап келишиптир. Ушул сыяктуу көрүнүштөргө бөгөт коюу керек. - "Гаишники" тасмасына тартылып жатканда орус актеру Сергей Астаховдун биздин актерлорго туура эмес жасаган мамилесинин чет жакасын уккан элем?… - Эми аны айткандан Астаховдун кыялы оңолуп деле кетпейт. Тартуу учурунда кыялын көргөзүп, туура эмес кылык-жоруктарды жасады. Өзүбүздүн жумушубуз ансыз деле оор, Сергей Астахов аны ого бетер оорлотту десем болот. Ашар жолу менен тартылган "Уурунун махабаты" Сүйүү, достук, жашоо үчүн күрөш, өлүм темаларын камтыган "Уурунун махабаты" Эрнест Абдыжапаровдун акыркы эмгектеринен. Көрүүчүлөрдү суусатып, кыска убакытка коюлган тасманы көрө элек болсоңуз, мазмуну, кадр артындагы кызыктарга көз жүгүртүңүз. Кримавторитеттин арзуусу Тасма жоокерчилик заманда сулуу кызга ашык болгон каракчы кыз-жигиттин артынан кууп жөнөгөнүнөн башталат. Кыздын жүрөгү бош эмесине моюн сунгусу келбеген каракчы бийкечтин жигитин өлтүрөт. Кыз өзүнө канжар уруп, ошол эле маалда жоокерлер аткан жаа каракчы жигитке тийип, шейит кетет. Тиги дүйнөдө өлүм менен жашоонун дарбазасында шейит кеткен каракчы жигитти кемпир тосуп алып, бөөдө өлгөн кыз-жигит кийинки жашоосунда анын ата-энеси болорун билдирет. Кемпирдин кызы энесине жигитке дагы бир өмүр берүүсүн суранат. Ошентип каракчыга жашоого дагы бир мүмкүнчүлүк берилет. Каракчы жигиттин жаны азыркы жашоого туура келип, Дамир аттуу "мыйзамдагы ууру" болуп төрөлөт. Кайрадан 18 жаштагы Барчын аттуу бийкечке ашык болгону менен Барчындын жүрөгү сүрөтчү Адилетке арналган. Тубаса жүрөк оорусу бар Адилеттин аз гана өмүрү калганын билген Барчын жардам бере албай айласы кетет. Эгер Адилет көз жумса Барчын да өз өмүрүн кыюуга даяр. Балдар үйүндө тарбияланган Диля аттуу кыз чакан банданы башкарып, өзү билгендей жан багып жүрөт. Дамирдин бергиси келген жардамынан баш тартып, аны өзүнө өчөштүрүп алганын да байкабайт. Дамир Диляны өлүмгө буюрат. Жаңылыштык менен Дилянын ордуна башка кыз өлүп, Диля Дамирден өч алууну көксөйт. Сүйүүдөн башкага тизе бүкпөгөн Дамир Барчындын жигитине донордук жүрөк салдырып берет. Сооп иш кылып, сүйүшкөндөрдү аэропортто узатып жаткан жеринен Диля Дамирди атып өлтүрөт. Дилянын огунан каза болгон Дамирди өлүм менен жашоонун дарбазасынан кемпир жылуу тосуп алат. Көрсөтүлгөн ишенимин актаганы үчүн ичи жылып Дамирге дагы бир өмүр берет. Бул жолу "каракчы жигит", "мыйзамдагы ууру" үчүнчү жашоосунда Барчын менен Адилеттин уулу болуп төрөлөт. Канат менен Заринанын башаты 2004-жылы Канат менен Заринанын сүйүү окуясына таасирленген Эрнест Абдыжапаров Сооронбай Жусуевдин поэмасы менен Жыпар Исабаеванын повестинен улам сценарий жараткан. Өткөн жылдын декабрь айында тартмак болуп, каражаттын жоктугунан токтоп калган. Ага чейин өзү кыялданып жүргөн тасма башка режиссерлор тарабынан тартылган. Кайрадан кайталангысы келбеген режиссер Канат менен Заринанын окуясынын өзөгүн алып, сценарийди түп-орду менен өзгөртүп жазып чыккан. Тасмада кыз-жигит эле аман калып, режиссер айткандай, калган каармандардын баарын "жайлап" салган. Сүйүү, кайгы, кубаныч, жашоо үчүн болгон күрөш, адилеттүүлүк, карөзгөйлүк кинодо чоң чеберчилик менен сүрөттөлөт. 200 000 долларлык кино Эң биринчи кино тартууга Эрнест Абдыжапаров өзү чыгынып, буга чейин сактап келген акчасын сарптаган. Андан соң "Кыргызфильм" студиясы техникаларын берип жана 1,5 миллион сом бөлүп берген. Актерлордун тарыхый костюмдарын, башка да кийимдерин бүт "Александра" кийим тигүү фабрикасы мойнуна алган. Атургай айрым костюмдарды өздөрү сатып беришиптир. "ГазпромнефтьАзия" фирмасы кино тартуучулар тобун 2 тонна май менен камсыз кылышкан. Андан тышкары, "Арбен" компаниясы да акчалай жардам кылган. Кинонун тартылышына ИИМдин салымы да чоң, себеби башкы каармандар колдонгон курал-жарактар менен камсыздап, биртоп көмөк көрсөтүшкөн. Баш-аягы кинону тартканга орто эсеп менен 200 000 доллар кеткен. Көрүүчү тасмага биртоп акча кеткенин айттырбай баамдай алат. Жакында эле режиссер АКШга барып кинону коюп келди. Айлакер болсоң акчага үнөм Барчын Адилет менен уруша кетип сууга машинеси менен түшө турган эпизодду аткарууда биртоп эле тоскоолдуктар болгон. Анткени ошол машинени сууга түшүрүш үчүн аны 4 миң долларга сатып алыш керек эле. Каражаттын тартыштыгынан улам режиссер кичине куулук кылып, көрүүчүлөрдү алдаганга туура келген. Кийин бул трюктарды белгилүү каскадерлор да көрүп таң калышкан. Бул эпизодду кантип тартышканын режиссер айтуудан баш тартты. Болгону аны тартууга бир тыйын кетпегенин баса белгиледи. Ушул эле эпизод негизи сентябрь айында тартылмак, орто жолдон режиссер сокур ичеги болуп, декабрдын башына жылдырганга аргасыз болушкан. Кыштын күнү көлдө чабак урган артисттерди тартуу бүткөндөн кийин аракка жуунтуп, оорутпай аман алып калышты. Кинодогу трюктардын баарын Үсөн Кудайбергенов атындагы каскадерлор федерациясынын жигиттери аткарган. Алар да акча тартыш болгондуктан Эрнест Абдыжапаровго жардам кылып трюктарды бекер аткарып беришкен. Андан да кызыгы, башкы каарман Кубаныч Адылов өмүрүндө атка минип көргөн эмес. Алгач "мыйзамдагы уурунун" ролуна Азиз Бейшеналиевди сунушташкан. Бирок мурда актер Талгат Асанакуновдун "Райские птички" ("Бейиш канаттуулары") тасмасына тартылгандыктан, Эрнест Абдыжапаров кайра-кайра кайталагысы келбей жаңы жүздөрдү аралаштырууну ылайык көрүптүр. Кичинекей кыздарды сатып күн көргөн башкесердин ролун аткарган Айбек Дамуров чыныгы жашоосунда касапчы. Эрнест Абдыжапаров Бакуда жүргөндө чоң суммадагы гонорар төлөсөм да кавказ улутундагы актерду тартылууга чакырам деп ойлоп жүргөндө, режиссердун ассистенти кокусунан Айбек Дамуровду көчөдөн жолуктуруп калат. Сырткы келбетин ылайыктап, киного тартылуу сунушун киргизген. Режиссердун багына ал да киного тартылууну дегдеп жүрүптүр. Дароо макулдугун берип, тасмада өз ордун бат эле тапкан. Кинонун сценарийи жазылып жатканда Асема Токтобекова жаңыдан турмушка чыгып жаткан. Ал эми "Уурунун махабатына" тартыларда актрисанын үч айлык боюнда бар болчу. Чуркап, атыша турган эпизоддордо, сууктун күнүндө жеңил кийим кийип жүрүүдө башкаларга караганда өзгөчө кыйналган. Анара ДҮЙШӨНАЛИЕВА
WebMoney кошелек: Z189154646502 R429713653063
Тагыраак көрсөткүчтөрдү Кыргыз Улуттук Банкынан табасыз: биерде >> Макала, чыгарма, жарнама...
Алия Бактыбек:
Алия Бактыбек:
Алия Тонова:
Жамалбек Ырсалиев:
Пресс-служба Ассоциации "Дордой":
Жамиля ОРМУШЕВА:
Асылкан ШАЙНАЗАРОВА: Кармыштегин Макелек Өмүрбай уулу, профессор...
Нуркулов Канат, журналист... Айбек Усенов
Баймуратова Нурила...
Мелис Эшимканов...
Кабул Юлдашев:
Министрликтин жообу:
Турсунали Толомушов:
Асыран Айдаралиев:
подполковник Т.Сусунбаев:
Жумаш Назаров:
Турсунали Толомушов:
Майрам АКАЕВА...
Академик Аскар АКАЕВ...
Академик Аскар АКАЕВге...:
Aidai Masylkanova:
Кыргыз атуулу:
Аскар Акаев:
Кабыл Шабданов
Алексей Рощин
Назаралиев Ж.
Турсунбай Бакир уулу
Назаралиев Ж.
|
|
|
| |||||||||||||||||