Кыргыз гезиттеринин жањылыктары •
Кыргыз гезиттери


п»ї
Каныбек ИМАНАЛИЕВ
САЯКБАЙ
(Гений жөнүндө баллада)
Ал кантип уруксат эмес деп айтсын улуу кишиге. Бешимге чейин студияда отуруп "Енди Саке, үйге бурылып кийинип аласызбы, не түз кетейикпи?" деди эле, Сакең да Ауэзовду сагынып калса керек, "Түз эле кете берем" деди.
…Исхак Раззаковдун кеменгерлигин айтпайсызбы, ошол заматта эле көп түйшүктүү кызматына карабай улуу манасчыны жаздыртып калууга өзү киришкен.
…Мухтар Ауэзовдун адамгерчилигин карабайсызбы, атак-даңкына салып манасчыга түз кирбей, адегенде наркын сактап Исхак Раззаковдон уруксат сурап барганын.
Ошентип, Сакең Мухтар Ауэзов менен туура он эки күн Көлдө болуп кайра келди.
…Кайсы бир жылдары Исхак Раззаков түштүктөгү пахтачыларга барып жолугат. Ошондо эмгекчилер кем-карч маселесине келгенде "Бизге Осмонкул төкмө келип ырдап берсин" деп талап коюшат. Анан И.Раззаков борборго келээри менен АН-2 өзү учкан самолету менен залкарды ошол пахтачыларга жиберген тура.
…Не деген айкөлдүк.

Семен Липкин - "Семеке"
55. ХХ кылымдын отузунчу жылдарынын ортосунда советтик мамлекеттик адабият басмасы "Манас" эпосунун бөлүмдөрүнүн ичинен эң мыкты котормого сынак жарыялайт. Ага жыйырмага чукул котормочулар, акындар катышат. Арасында Сергей Клычков, Василий Козин, Георгий Шенгели өңдүү белгилүү инсандар бар. Жыйынтыгында үчөө жеңүүчү деп табылат. Алар: Лев Пеньковский, Марк Тарловский жана "Тулпар" деген псевдоними менен катышкан Семен Липкин. Ким кайсы эпизодду которо тургандыгын Касым Тыныстанов жана Өмүркул Жакишев менен макулдашып турушту.
Ал учурда Кыргызстан али союздук эмес, автономиялык область болуп, обкомдун биринчи катчысы М.Белоцкий башында турган. Ал киши обкомдун катчысы Төрөкул Айтматов жана ошо кездеги совнаркомдун төрагасы Баялы Исакеев менен өз ара өтө ынак мамиледе болушкан. Кыргыз фольклоруна абдан кызыккан. Атургай Москвада жазуучулар союзунда "Манас" эпосуна байланыштуу көркөм кече уюштуруп, эпосту которууга белсенип киришкен үч автордун жүз ачар кечеси да болот. Бул иш чара өтө бийик деңгээлде өтүп, ага ошо доордун дөө-шаалары Фадеев, Твардовскийлер катышып, жаш котормочуларды алгачкы ийгиликтери менен куттукташат.
Ал ансайын ай өтүп улуу эпос дүйнөдөгү залкар тилдердин бири болгон орус тилине которула баштайт. Лев Пеньковский болсо эпосту окуп алып "Манас - кыргыз элинин летописи жана поэтикалык Библиясы" деген бийик баасын берет.
Ошондо котормонун алгачкы варианты үчүн С.Липкин менен Марк Тарловский Кыргызстанга келишип совнаркомдун резиденциясынан жай алышат. Семен Израилович бул кезде кыргыз тилинде түш жоруп калган эле. Ошол учурда "Известия" гезитинин баш редактору, ЦК мүчөлүгүнө талапкер Николай Иванович Бухарин мергенчиликке тоолуу өлкөгө келип, эс алып жүргөн экен.
Эртең мененки дасторкон үстүндө москвалыктар өз ара таанышып калышат. Эки котормочу эмне максат менен келгенин билген соң, кечки сый тамактын алдында поэзияны өтө аздектеп сыйлаган Н.Бухарин мындай сунуш киргизет:
- Улуу К.Маркс минтип айткан, ар кандай мифологияда чыныгы зор искусствонун негизи бар. Кыргыздардын мифологиясын билүү мен үчүн өтө кызыктуу. Анда, кечки тамактан соң поэзия кечесин кылбайлыбы. Көчмөндөрдүн "Иллиадасын" угалы.
Аңгыча обком жетекчилери М.Белоцкий, Б.Исакеевдер келишип, меймандарга кечки сый тамак берилип, мурда сүйлөшүлгөндөй кеп эми "Манастын" орусча котормосу жөнүндө уланды. Улуулата адегенде М.Тарловский өзүнүн котормосун улантат. Ичимдик ичилип, кече көтөрүңкү маанайда уланып баштаганын сезген С.Липкин эпостогу эркектердин эсинде калчу саптарга өтөт:
Ночью - девушка, днем - кумыс,
Так проводит время киргиз.
Скачет по луговой траве
С куньей шапкой на голове…
Баялы Исакеев боору эзилгенче күлөт. Эпостун орусча котормолору окулуп бүткөн соң Н.Бухарин сөз алып:
- Бул оозеки поэзиянын улуу эстелиги. Демек, бул чыгарманын орусча котормосун ар тараптан колдоого алуу керек, - деп бийик баа берип, өзүнүн жардамчысы, белгилүү жазуучу Юлиан Семеновдун атасы Семен Ляндреске: "Бул эпостун орусча котормосунан "Известия" гезитинин бир бетине толук жарыялоо жөнүндө буйрук берет.
СССР аймагындагы нускасы боюнча "Правда" гезитинен кийинки эле экинчи "Известия" гезитинен алгачкы ирет "Манас" эпосу орус тилинде жарык көрөт.
Ошол "Известия" гезитинин 1939-жылдын 22-майындагы санында жарык көргөн материалда Лев Пеньковский минтип жазат: "Кыргыздар - артыкча музыкалуу эл. Кыргыз дайым ырдайт. Баары жөнүндө: эмне ойлосо, сезсе, көрсө. …Кыргыз элинин поэтикалык кеменгерлиги баатырдык, монументалдык "Манас" эпосунан өзгөчө баамдалат…





  Шай Доот

Мезгил Сабактары
Мезгил cабактары азыркы күндө болуп жаткан адамзаттын ар кыл кыйынчылыктарынын себептери, көпчүлүк адамдардын рухий дүйнөсүндөгү өзгөчө туюм-сезимдердин жаралуу негизи жана ушул күндө аалам түпкүрүнөн Жер планетасына келип жаткан айрыкча кубаттуу энергетикалык таасирлери тууралуу маалымдайт. Ал таасирлердин кубаты адамдар дүйнөсүнө жакынкы келечекте кандай өзгөрүүлөрдү алып келери баяндалат. Эгер сизди бул маалыматтар кайдыгер калтырбаса, аалам сырларын ачып берген мезгил сабактары менен таанышып, жаңы доорго бурулуш жасаган адамзаты менен кандай кубулуштар болору тууралуу үзбөй окуп туруңуз.


(Башы өткөн санда)
Асман телолорунун айланышуу мыйзамдары
а) асман телосунун өзүн-өзү айлануу күчүнүн кубаты менен өңгө энергияларды өз кубатына кийирип кошуу мыйзамы.
Бир асман телосу айланууда болууда өзүнөн чыгарып жаткан ылдамдык күчү менен, айлануу жасап турган башка сансыз тоголоктордо пайда болуп ага чейин жетип турган энергияны өзүнө сиңирип алып турат.
б) сырткы күчтүн ички күчкө кубулуп куюлушуу мыйзамы. Сырттан келген энергетикалык өңгө күчтөрдү кабыл алууда асман телосунун ичинде өзүн кармап турган энергиясы менен сырттан келген өңгө энергиянын шайкеш келген куюлушуу процесси жүрөт.
в) а галактикасынын күчүнө в, с, д жана башка галактикалык күчтөрдүн келип куюлушуу мыйзамы;
г) куюлушуу күчүнүн өсүп-өнүгүү күчүнө айлануу мыйзамы (сила эволюционного прогресса Вселенной);
д) көп сандуу тоголоктордун айлануу күчүнөн келип чыккан топтошкон энергетикалык күчтүн галактикалык чоң күчкө айлануу мыйзамы;
ж) бардык асман телолорунун айлануусунун негизинде, алардан пайда болгон күчтөрдүн Аалам боштугунда чачыранды күчкө айланып туруп, мындай кошунду-чачыранды кубаттардын Улуулуктун Балкыган энергиясы (проникающая всюду Плавная энергия Высшего Разума) менен ирээттелишинин негизинде бүткүл Ааламдык өсүүчү күчкө айлануу мыйзамы.
Айлануулар ар бир асман телолору (мындан ары асман телосун АТ деп койсок болот) үчүн көп кабаттуу болуп, ал эми энергетикалык күчтөр да көп катмарлуу болушат.
АТлору бир тилкеде тогошууларынын негизинде (мисалы: парад планет) көп күчтөрдүн айлануу кубатынын тирелишүүсү болот. Тирелишүү кубаты Улуулуктун Балкыган энергиясы менен кубаттуу гармониялуу күчкө өтүп, ирээттелип тогоол күчкө айланат. Гармониялуу кубат бардык АТлорунун өсүшүнө (прогессине) азык болчу күчтү берет.
Эми адамзаты Оттуу Доордо зор галактиканын өзөктүк кубатын алууда, ошол галактика ичиндеги АТлорунун тогошуу күчтөрүнөн өзүнө өткөзүп алып олтуруу менен мурда бизде эч качан болбогон жаңы кубаттуу күчтөргө жан өзөгүбүздүн суугарылышы, бизде укмуш кереметтерди жаратуучу күчтөрдү ачат. Коңшу галактиканын өзөктүк өзгөчө күчүн алуу менен, анын бизге катышы боюнча чоочун болгон (иноэнергия болгон) энергиясы, биздин галактиканын өзөктүк энергиясы менен чырмалуу күчүн пайда кылганда, ошол күчтүн таасири менен биздин рухий жана акыл-эс кубатыбыздын даярдыгына карай, биздин дүйнөнүн жана ар түрлүү күчтөр аркылуу кармалган дүйнөлөрдүн энергетикалык порталдарынын ачылуусу боло баштайт.
Бир гана аруу акыбалды сактай билүү менен ал "башка нерселерден" коркпой, алар менен туура алакалашууну таба алабыз...
...Ыйык аруулукта болуу гана бизди таза кубаттар менен толуктап олтуруп, адашуу дегенди билбестен, Аалам прогрессинин мыйзам ченем чегинен тайыбастан, анын глобалдык балансын кармоого эң зарыл болгон, Чоң Ааламда кайталангыс оригиналдуу уникалдуу жалгыз "экземпляр" болгон бир гана Жер планетасында бар биоэнергиябыздын бийик сапаттуусун берип турмакчыбыз.
Жаңы Доордун кубулушунун негизинде галактикалык порталдардын ачылуусу болот да, өзөктүк күчтөрдүн жуурулушу менен галактика ичиндеги энергиялардын бири-бирине тоскоолу жок куюлушуусу жүрөт. Ал энергиянын таасири менен Ааламга болгон саякат-сапарыбызга күчтүү жолдомолорду алабыз...
...Галактикалык-аралык күчтөрдүн өзгөчө кубаттуулукка көтөрүлүшү - бул Великое энергетическое трение - Улуу энергетикалык сүрүлүшүү.
Мунун негизинде жалпысынан алганда төмөндө аталган кубулуштар болмокчу:
- Адамзаттын көкүрөк дүйнөлүк кубатты бүткүл Ааламдык күчтөрдүн гармониясына салуусу аркылуу аруулукка жетүүсү;
- жаңы кубулушту Адамзаты тууралап алып кетиши үчүн Улуу Рухтардын ылдыйкы сфераларга түшүп адамдар менен массалык контакка чыгуусу;
- адамдын гармониясыз чайпалуудан "жаңы кубаттагы тегеренүү күчүнө" өтүүсү менен аруулукка жетүүсү;
- мурда сылап өткөндөй галактикалык күчтөрдүн эми бир бүтүмдүү өтө кубаттуу күчкө айланышы;
- галактикалык аралык порталдардын ачылышы менен Асман телолорунун катнаш күчтөрүнүн, алардын тогошуу күчтөрүнүн "ирээти менен ээрчишкен" жаңы мүнөздөгү энергиялык кубатынын бизде катышуусу;
- өңгө галактиканын өзүнүн өткөн чагынын бардык энергиясынын кубатына чейин бизге алып келүүсү;
- биздин галактикалык күчкө ошол өңгө галактикалык өзөктүк энгергиянын куюлушуусу, бизге алардын асман телолорунун өткөн чагындагы тогошуу күчтөрүнө чейин "ээрчитип" келээри;
- бизге чейин жеткен өңгө галактикалык күчтөрдүн ичинен, биздин жан рухубузга өтө татаал процесстеги система менен отурукташа тургандарынын бирден-бири - коңшу галактиканын асман телолорунун өткөн чагындагы тогошуу күчтөрү болуп саналат. Асман телолорунун өткөн чактагы тогошуу күчтөрүнүн энергиясы ар бир галактикалык системанын ичинде энергиялык айлануу циклинде болуп, өзүнүн "энергетикалык изин" ирээти менен галактика ичинде калтырып олтурат.
Жаңы Доор кубулушунун негизинде галактикалык-энергетикалык порталдардын ачылуусу б.а. энергиялардын бир галактикадан экинчисине куюлуусу, Аалам мейкиндигине салыштырмалуу күкүмдөй болгон бизди, албан бир жаңы чоочун кубатка орогондо, ага туруштук берип кетүүбүз өтө татаал жол.
(Уландысы бар)




кыргыз тилиндеги гезит "Форум"









??.??