Коомдук-саясый гезит
№06, 20.02.08-ж.






  Официально

2007-2008-окуу жылында окутуу кыргыз тилинде жүргүзүлгөн жалпы билим берүүчү орто мектептердин XI (XII) класстары үчүн мамлекеттик бүтүрүү экзамендеринде кыргыз адабиятынан сунуш кылынуучу дилбаяндардын (сочинениелердин) темалары
Элдик оозеки чыгармачылык жана акындар поэзиясы боюнча
1. "Манас" эпосу - кыргыз рухунун туу чокусу" (Ч.Айтматов).
2. "Ак калпак кыргыз журтуна Алатоодой бел болгон..." ("Манас" эпосундагы Манастын образы).
3. "Үзүлгөндү улаган, чачылганды жыйнаган..." ("Манас" үчилтигиндеги аялдар).
4. "Баатырдан калган туягым, багыма бүткөн тумарым..." ("Манас" эпосундагы Семетейдин образы).
5. "Сейтек" эпосундагы ички душмандар менен күрөш темасы.
6. "Устаранын мизиндей оодарылган замана" - жазгыч акындардын чыгармачылыгында (Молдо Нияз, Молдо Кылыч).
7. Нурмолдо - ойчул жана таалимчил акын.
8. "Кут алчу билим" - адептүүлүк сабагы.
9. Махмуд Кашкары - түрк дүйнөсүнүн улуу дөөлөтүн жаратуучу инсан.
10. Доор жарчылары Калыгул жана Арстанбек.
11. Санатын айтам Токомдун (Токтогул Сатылгановдун адамдык жана акындык тагдыры).
12. Он сегиз миң ааламды ырга салган Жеңижок.
13. "Ак кымкаптан тон албаган" акын Барпынын аалам жана адам тууралуу ырлары.
14. Кемчонтой жана бүгүнкү күндөгү кемчонтойчулук (Тоголок Молдонун чыгармачылыгы боюнча).
15. Төкмө акындардын элдик оозеки чыгармаларды сактап, кайра иштеп чыгып, элге тартуулоодогу ролу.

Кыргыз жазма адабияты боюнча

16. Тарыхый доордун мүнөзү жана андагы Шабдан баатырдын орду (О.Сыдыковдун "Шабдан казалы" чыгармасынын негизинде).
17. Кайгынын көркөм күчү жана акындын чеберчилиги (Б.Солтоноевдин "Румкан" поэмасы боюнча).
18. Казыбек - азаттык эңсеген казалчы.
19. "Мезгил жетип кулач урбай мухитке он жети жаш бекер кетти, күйөмүн" (К.Тыныстановдун адабий жана илимий ишмердүүлүгү).
20. Баатырдык эрдиктер жана аялдык назиктик (К.Тыныстановдун "Жаңыл Мырза" поэмасы боюнча).
21. Эркиндик менен теңдикке алып келген узак жол (М.Элебаевдин "Узак жол" чыгармасындагы эл турмушу жана автобиографиялуулук).
22. "Кыпкызыл зоого чыккан арча көрсөң
Чалкыган жалын жүрөк акын деп бил!" (А.Токомбаевдин атуулдук лирикалары).
23. "Түшүмдөй бир муң күндү элестетем" (А.Токомбаевдин "Кандуу жылдар" романында 1916-жылдагы улуттук-боштондук көтөрүлүштүн көркөм чагылдырылышы).
24. Жусуп Турусбеков - жаңы доордун акыны.
25. "Ажал ордуна - өмүр" (Ж.Турусбековдун "Ажал ордуна" драмасы боюнча).
26. Тарыхый поэмадагы тарыхый инсан (К.Маликовдун "Балбай" поэмасындагы Балбайдын образы).
27. Жоомарт Бөкөнбаев - мекенчил акын.
28. "Кыргыздын Пушкини" (Ж.Бөкөнбаевдин адамдык жана акындык тагдыры).
29. "Кулун жал болсо мингеним, кулун тон болсо кийгеним" (К.Жантөшевдин "Каныбек" романындагы Каныбектин образы).
30. "Көл боюнда" - көп турмуш (К.Баялиновдун "Көл боюнда" повести боюнча).
31. "Мен тансам: жаштан танам, ырдан танбайм…" (А.Осмоновдун поэзиясындагы лирикалык каармандын образы).
32. Алыкул Осмоновдун поэмаларындагы акындык чеберчилик.
33. Мидин Алыбаев - таланттуу лирик, таасын сатирик.
34. Райкан Шүкүрбековдун "Жинди суу" термеси жана азыркы учурдагы аракечтик проблемасы.
35. Эски менен жаңынын элдешкис күрөшү Т.Сыдыкбековдун "Тоо арасында" романында.
36. Чыңгыз Айтматов - руханий дүйнөнүн бийик чокусу (Ч.Айтматовдун 80 жылдыгына карата).
37. "Жамийлам, менин Жамийлам!" (Ч.Айтматовдун "Жамийла" повести боюнча).
38. Жоголгон бакыт "жомогу" (Ч.Айтматовдун "Делбирим" повестиндеги каармандарга мүнөздөмө).
39. Тоталитардык-акимчилик бийлик жана "өжөр жылдыздар" Ч.Айтматовдун "Гүлсарат" повестинде.
40. "Арыба, ак кеме, мен келдим!" (Ч.Айтматовдун "Ак кеме" повестиндеги адеп-ахлак проблемалары).
41. Маңкурт жана маңкуртчулук (Ч.Айтматовдун "Кылым карытар бир күн" романындагы азыркы учур маселелери).
42. "Адамзаттын көйгөйүн айткан көп маанилүү чыгарма" (Ч.Айтматовдун "Кыямат" романы боюнча).
43. Акбаранын көз жашы неден төгүлдү? (Ч.Айтматовдун "Кыямат" романындагы адам жана табият проблемасы).
44. "Майдан" - адам дүйнөсүн аңтарган роман (У.Абдукаимовдун "Майдан" романы боюнча).
45. Бийлик кумары жана карапайым элдин эзилиши Т.Касымбековдун "Сынган кылыч" романында.
46. "Жададым… кагылайын, оо тууган жер, мен эми сенден безип барам кайда?.." (С.Эралиевдин "Кесир инсан" поэмасында жалпы адамзаттык көйгөйлөрдүн көтөрүлүшү).
47. Байдылда Сарногоев - таланттуу кыргыз акыны.
48. Абийир сотунун алдында кимиси таза? (Т.Абдумомуновдун "Абийир кечирбейт" драмасы боюнча).
49. Көл боюндагы абийир эрөөлү (М.Байжиевдин "Төрт адам" драмасындагы каармандарга мүнөздөмө).
50. "Ыр сабындагы өмүрдү" көркөм чагылдыруудагы жазуучунун чеберчилиги (К.Жусуповдун "Ыр сабындагы өмүр" эссеси боюнча).

Эркин темалар

51. "Сен ооруба, мен ооруюн, Атажурт!" (А.Осмонов).
52. "Кыргыз тилим кылымдарды карыткан, эч ким аны өчүрө албайт тарыхтан".
53. "Мен таза болсом, сен таза болсоң - коом таза болот" (И.Раззаков).
54. "Акылдуу болуш аста-аста, акмак болуш бир паста…".
55. Ааламдашуу алкагындагы Кыргызстан жана мени түйшүктөнткөн ойлор.
56. Тууган жерим - туу казыгым.
57. Жаратылыш - жан досум.
58. Кайда кеттиң, кайрымдуулук?
59. Кыргызстан - жаңылануу жолунда.
60. Кыялымдагы Кыргызстан.
Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлигинин коллегиясына сунуш кылган Кыргыз билим берүү академиясы.




Об утверждении тем письменных экзаменационных материалов по кыргызскому языку и литературе, русскому языку и литературе, узбекскому языку и литературе для проведения итоговой аттестации выпускников общеобразовательных организаций на 2007-2008 учебный год

Рассмотрев, разработанные Кыргызской академией образования, Ошским областным институтом усовершенствования учителей и Кыргызско-Узбекским университетом, материалы экзаменационных письменных работ по кыргызскому языку и литературе, русскому языку и литературе, узбекскому языку и литературе для 9,11(12) классов общеобразовательных организаций республики на 2007-2008 учебный год

ПРИКАЗЫВАЮ:

1. Утвердить:
1.1. тексты изложений с элементами сочинения по кыргызскому языку и литературе (кыргызский язык обучения), по русскому языку и литературе (русский язык обучения), по узбекскому языку и литературе (узбекский язык обучения) для IX классов общеобразовательных организаций;
1.2. темы сочинений по кыргызскому языку и литературе (кыргызский язык обучения), по русскому языку и литературе (русский язык обучения), по узбекскому языку и литературе (узбекский язык обучения) для XI (XII) классов общеобразовательных организаций;
1.3. тексты диктантов по русскому языку для XI классов школ с кыргызским языком обучения, по кыргызскому языку для XI классов организаций с русским, узбекским и др. языками обучения;
1.4. методические рекомендации по проведению экзамена по иностранному языку в 9,11(12) классах общеобразовательных организаций Кыргызской Республики на 2007-2008 учебный год.
2. Управлению дошкольного, школьного и внешкольного образования (М.Д.Усеналиев), Кыргызской академии образования (А.Мамытов) довести данные экзаменационные материалы до общеобразовательных организаций республики и обеспечить контроль за их использованием на экзаменах.
3. Ошскому областному институту усовершенствования учителей (К.Ормонов) довести тематику сочинений для итоговой аттестации выпускников по узбекскому языку и литературе до школ с узбекским языком обучения общеобразовательных организаций Баткенской, Джалал-Абадской, Ошской областей и обеспечить контроль за их использованием при проведении итоговой аттестации учащихся.
4. Отделу бухгалтерского учета и отчетности (Б.Байгатаев) обеспечить своевременное финансирование изготовления экзаменационных письменных материалов и их тиражирование.
5. Редакции газеты "Кутбилим" (К.Чекиров) опубликовать темы сочинений по кыргызскому языку и литературе, по русскому языку и литературе, методические рекомендации по проведению экзамена по иностранному языку в 9,11(12) классах общеобразовательных организаций.
6. Контроль за выполнением настоящего приказа возложить на Управление дошкольного, школьного и внешкольного образования (М.Д.Усеналиев).

Министр И.С.Болджурова




Тематика экзаменационных сочинений по литературе для 11-х классов общеобразовательных школ Кыргызской Республики (с русским языком обучения) за 2007-2008 учебный год
I. По литературе ХIХ века

1. "Век нынешний" и "век минувший" (Чем волнует читателя и зрителя комедия "Горе от ума"?).
2. "… Сердца тревожить!" (Как понимали миссию поэтического слова А. С. Пушкин и его продолжатели?).
3. "Мы с Пушкиным сердцем срослись" (Дж. Боконбаев).
4. Чем интересен для меня роман А. С. Пушкина "Евгений Онегин"?
5. Мой Лермонтов (По лирике поэта).
6. Чем интересен Печорин как личность? (По роману М. Ю. Лермонтова "Герой нашего времени").
7. Странные герои Гоголя (Образы помещиков в романе "Мертвые души").
8. Моя любимая героиня А.Н. Островского (По выбору).
9. Тема человеческого достоинства в пьесах А. Н. Островского.
10. Близок ли мне Евгений Базаров.
11. Жизнь народная в изображении Н. А. Некрасова.
12. Униженные и оскорбленные в романе Достоевского "Преступление и наказание".
13. "… Я песни Родине слагал" (Матушка-Русь в поэзии Н. А. Некрасова).
14. Размышляя над страницами романа Л. Н. Толстого "Война и мир".
15. "Для чего жить?" (Духовные искания героев романа Л. Н. Толстого "Война и мир").
16. Пафос творчества А. П. Чехова - "уважение человеческого достоинства" и "отвращение к сонной, полумертвой жизни" (А. М. Горький).
17. Уважение человеческого достоинства (По рассказам А. П. Чехова).
18. Несостоявшаяся жизнь (По рассказу А. П. Чехова "Ионыч").
19. Природа в классической русской поэзии.
20. Друзья мои - книги… (По страницам русской классики).

II. По литературе ХХ века

1. "Этот мир очарований…" (Любимые страницы поэзии "Серебряного века").
2. Герой Горького-романтика.
3. "Это будет страшно…" (Судьбы человеческие в пьесе А. М. Горького "На дне").
4. Сатира Булгакова (Эксперимент профессора Преображенского по повести Булгакова "Собачье сердце").
5. Поэма о любви ("Гранатовый браслет" или "Олеся" А. Куприна).
6. "Он весь дитя добра и света… " (О поэзии А. Блока).
7. Мой Бунин.
8. Исповедь души в лирике С. Есенина.
9. Победа и трагедия гражданской войны (По произведениям о гражданской войне, которым я верю).
10. "Лирика, доведенная до ярости…" (О сатире В. Маяковского).
11. Что мне открыли герои Михаила Булгакова?
12. Мой любимый поэт ХХ века.
13. Путь к "правде сущей" ("По праву памяти" А. Т. Твардовского).
14. Власть и личность (По произведениям А. Солженицына).
15. "Ради жизни на земле…" (Тема Великой Отечественной войны в литературе ХХ века).
16. Быть и остаться человеком (По повести М. Шолохова "Судьба человека").
17. Тема судьбы и времени в лирике А. Ахматовой.
18. "Мы есть то, что мы помним и ждем" (По роману Ч. Айтматова "И дольше века длится день").
19. Над чем побуждают задуматься книги Ч. Айтматова?
20. Природа и человек на страницах литературы ХХ века.

III. Свободные темы
1. Кыргызстан: тревоги и надежды.
2. Самое яркое впечатление моей жизни.
3. Человек, о котором хотелось бы рассказать.
4. Книга? Телевизор? Компьютер? (Ваши предпочтения).
5. "Верный друг - всегда ценней" (Суюнбай Эралиев).
6. Навеки дорог край родной.
7. Природа и мы.
8. Произведение искусства, которое поразило меня.
9. Самое прекрасное, по моему мнению, произведение о любви.
10. Человека дело славит.
11. "Лучше всех на земле - мама" (Р. Рождественский).
12. Нет друга - ищи, а нашел - береги.
13. Жизнь дана на добрые дела.
14. "Пришли в мир, чтобы сделать его лучше" (О людях высокой души и поступков).
15. "Если человечество не научится жить в мире, оно погибнет" (Ч. Айтматов).
16. Музыка - источник радости.
17. Размышляя о выборе своего жизненного пути.
18. Книги Айтматова в моей жизни (К 80-летию писателя).
19. В жизни всегда есть место подвигам.
20. Тепло родного дома.














Почта:janyzak@mail.ru
Тел.: (0772) 500564
© J.Janyzak, Kyrgyzstan