presskg.com Архив Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Zaman Кыргызстан Агым 1 Агым 2 Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Кыргыз руху Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Бишкек таймс Назар Энесай Эркинтоо Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар



 Жомоктор

 Аяндуу түштөр

№14, 06.05.08-ж.
 "Обондун" сын сандыгы

Министрдин мүнөзү
Кадырман окурман!
"Обон" гезити сиздерге азыркы бийлик бутактарында иштеп турушкан министрлерден баштап, чиновниктерге, депутаттарга чейин мүнөзүнүн жекече өзгөчөлүктөрүн талдаган атайын рубриканы ачты.
Биз ишмерлерге мүнөздүү бейнелердин табышмактарын Пифагордун эсеби, астронумерологиянын универсалдуу ыкмалары менен ар бирине индивидуалдуу түрдө мамиле жасап, дыкаттап изилдеп көрбөйлүбү дегенбиз. Алар эмне дешет? Пифагор жалаң гана жалпак логика, эсеп менен чектелбей, чексиз дүйнөлөргө аралашкан мистикалуу мүнөздөрүн айта кетсек. Дүйнөдө жөндөн-жөн эч нерсе болбойт. Биз кокустук болуп кетти деген бардык нерселерде өзүбүз анча аңдай бербеген негиздер бар. Бүгүнкү биздин каарман маалымат жана маданият министри Султан Раев.

Туулган датасын жазабыз 13.07.1958
Күн менен айдын цифраларын кошобуз: 1+3+7=11
Туулган жылдын цифраларын кошобуз: 1+9+5+8=23
Алынган суммаларды бири-бирине кошобуз: 11+23=34. 34-биринчи жумушчу саны. Биринчи жумуш санынын цифраларын кошобуз: 3+4=7. 7-экинчи жумуш саны. Биринчи жумуш санынан туулган күндүн биринчи цифрасынын эки эселенгенин кемитебиз: 34-2 = 32. 32-үчүнчү жумуш санынын цифраларын бири-бирине кошобуз. 3+2=5. 5-төртүнчү жумушчу саны. Андан кийин цифралардын биринчи ирети деп туулган датаңызды жазыңыз 13.07.1958.
Экинчи иретке жумуш сандары жазыңыз. 34.7.32.5.
Андан кийин таблица сызып 1 ден 9 га чейинки цифраларды топтоп туруп клеткаларга жазабыз.
Төмөндөгү Пифагордун эсебинин жардамы менен жандырмагын карайбыз. Бул үчүн атайын таблица бар. Анын жообу боюнча 11-эгоизмге жакын, 2-биоэнергиясы жетиштүү, бирок азыркы учурда аз болгондуктан спорт менен машыгуусу зарыл, 333-илимге эки эсе жөндөмдүү, 4-карыганда ооруп калышы мүмкүн. 55 - интуициясы өнүккөн, өзү ката кетирет. 6-0 - кара күч талап кылынган эмгекти сүйбөйт. 77-таланттуу. 9-Акылын өстүрүүсү керек.
Туулган күн, ай жылынын ирээттүүлүгүн бузбай жуп сандарды кошуу (+) так сандарды алуу (-) деп алабыз. 13.07.1958.
I - - - же + + + (бул топко киргендер алсыз мүнөздүүлөр)
II + - - же ++ - (орто мүнөздүүлөр)
III + -+ же -+- (күчтүү мүнөздүүлөр) (Автордук укук)
Жогорудагы логикабызды уласак С.Раев орто мүнөздүү инсан. Туулган күнү - 13, бирок биздин аң-сезимибизге сиңип калган терс сан эмес, болгону ал адаттан сырт ойлогон инсан. (1+3=4) 4-бул чыгармачыл, жан дүйнөсү ар тараптуу татаал дегенди түшүндүрөт.
Астрологиялык мүнөздөмөсү боюнча белгиси - Суу, планетасы - Ай, сапаты -Эрк. Мүчөл жылы ит. Негизги таянган ички байлыгы, интуициясы (сезүү, туюу сезими, ички көзү) илимдүүлүгү жана таланттуулугу. Кемчилдиги: өзүмчүлдүгүнө жакындыгы, тегерегиндегилерге түшүнүксүздүгү, унутчаактыгы жана олдоксондугу. Атак-даңкка тымызын умтулат. Көңүлүнүн чөгүңкү абалын юмор менен канчалык жапса да, ишенимсиздик, чечкинсиздик бийлик кылат. Оюн билиш кыйын, сыр сактайт. Өзүн-өзү сактоо туюму өнүккөн. Акчага сарамжал, аны коротконго караганда чогултканды сүйөт. Жүрөгү жумшак, сырты жөнөкөй. Эсеп-кысап аны бала күндөн кызыктырат. Күмүштүн жылтылдагы, акчанын шуудураганы нервин сооротот жана сактанууга жардам берет. Акча менен араң жашаган эркектин ролун ойношу ыктымал. Анын сезими менен ашказаны жүрөгүнө кетчү түз жол. Ал жеңил көңүлдөштүкө барып, сезимге алдырышы мүмкүн, бирок чыныгы арзуусуна жооп берүүчү аялзатын кыйналуу менен тандайт. Көпчүлүк чогулган жерди анча сүйбөйт. Агартуучулукка болгон умтулуусу бар. Жакшы жетекчи, идеалдуу чынчылдыкка умтулат. Бирок реалдуу турмушта чечкинсиздигинен улам оюн ачык айта албай абдан азап чегет. Бул нерсени ал кыйыр түрүндө чыгармаларында чагылдырат. Кызууланган турмуштук изденүү, логикага баш ийбеген мистикалык сезгичтик, сыр дүйнөгө кызыгуусу, алдын-ала көрө билген артыкчылыгы бар болгону менен реалдуу бийликте маданият саясатынын лидери эмес. Мындайча айтканда ашыкча сактануусу, шекчилдиги өзүнө ишенбестиги, жалтанчаактыгы артка тартат.
Анын чыныгы сапаты чоң рангадагы чиновниктик чөйрөдө анча байкалбайт. Бул жерде ал өзүн жабык, унчукпай алып жүргөн улуу аткаруучу. Анткени ал өзүн бийлик короосунда кантип алып жүрүүнүн искусствосун жакшы өздөштүргөн чоң артист. Негедир ушул уникалдуу инсанды көргөн сайын көз алдыбызга театрда ойноп жаткан министрдин элеси тартылат. Бийликтеги коллегаларынын бүткүл образдары, кайгы-муңу мурдуларынын учунан аркы нерселерди көрө албаган трагедиялары, кыйыр түрүндө чыгармаларында эң сонун сүрөттөлөт. Кээ бирлерин сахналаштырып, өзүнө-өзү күлгөндү билет. Баарын астыртан байкап, ак үй аралаган галстукчан апенди чалыш адамдын аракеттери абдан кызыктуу. Ошондуктан ал ат минеби, же жөө жүрөбү колунан кыл калемин такыр таштабайт. Себеби ал өзүнүн издеген чындыгын чыгармачылыктагы өлбөстөр өлкөсүнөн тапкан бак даарыган инсан. Калган өйдө-ылдыйы өтөт-кетет. Элге айтчуусун философиялык түрдө табышмактатып болсо да айтып жатат. Демек унчукпай эле эптеп күн өткөнүнө сүйүнүп жүрө берген балык министр эмес.




  Ээликкен эстрада

Майдаланган маданият
Өлкөбүздө шлягерлик (үйрөнчүк, бытовой, любитель) деңгээлдеги чала молдолор арасынан жылдыз болуп кеткен ырчыларыбыз абдан көбөйдү. Көбөйгөнүнө капачылыгыбыз жок, бирок, алардын ырдаган ырларынан коомчулуктун таза музыкага болгон табити бузулуп, жаш муундарыбыздын таалим - тарбиясына, келечегине залакасы тийип жаткандыктарын ойлошту бекен? Маданият министрлиги ээ - жаа бербеген эстраданы фонограммасыз ырдагыла дегени менен турмушта бул нерсе аткарылбайт. Анча-мынча чоң сахналарда фонограммасыз ырдаса ырдалар, бирок, негизги маселенин төркүнү башка жакта. Хаостук маданий бытырандылыкты азайтып, улут кызыкчылыгын унутпай, системдүү түрдө, узак жолго бара турган стратегиялык максаттардын идеялык булактардын көзүн тазалап алып, ырааттуу түрдө, бара турган багытын аныктап алып, салмактуу иш алып бара албай жаткан маданияттын жүдөмүш арабасы алга жылбай жаткандыгы абдан өкүндүрөт.
Эстрада жанрында "Джаз" (потолок, андан ары жогору болбойт) деген түшүнүк бар. Биз ошол джазга умтулуп, музыкалык туура табитибизди өстүрүп, алга умтулмайын өнүгүү болбойт. Ырдоо стили, артистизми эстрадага төп келген Г.Сатылганова өңдүү ырчыларыбыздын артынан өсүп келе жаткан жаштарыбыз бар. Бирок угумдуу музыканы үйрөнчүктөр үстөмдүүлүк кылып кетип, ак - карасын ажырата албай калган, тунук үндөрдөн ажыраган калкыбыздын кадыры жөнүндө да кам көрүшүбүз зарыл. Микрофонду көтөрүп чуркагандын баары эле ырчы эмес.
Эстраданын өспөй калган, эл аралык аренага чыга албай калган өксүткөн жагы, биздеги эстрада аралашкан симфониялык оркестрлерибиздин начарлыгы. Бул жагынан КМШ өлкөлөрүнүн ичинен эң жардысыбыз. Баса белгилеп айтуубуз керек, азыркыдай эстрадабыз менен өзүбүздүн огородубуздан ары басалбайбыз. Классикалык обондорду эл сагынып калды. Атай, Муса, Рыспайды ким укпай коё алат, Токтогул, Мыскал, Барпынычы? Өзүбүздүн өзөгүбүзгө үңүлбөйлүбү? Башкаларды туураган, көчүргөн, ээрчиген ээликмелик адашууларга, кризистерге гана алып келерлигин эгемендиктин сабагы деле көргөзбөдүбү.
Көйгөйлөрүбүздүн түпкү себеби, өзүбүздү-өзүбүз табалбаган башаламандыкта. Азыркыбыздай сөз кадырын сыйлабаган, обону олдоксон ырлар кайдан чыкты? Эмнеге эгемен аталган демократиялуу жылдардан баштап, кара курсактан башка маданиятты карабадык, өсүп келе жаткан жаш муундардын эртеңкисине кам көрбөдүк? Ак үйдөгүлөрүбүз даяр турган байлыкты талкалап бөлүштүрүп, коррупциялык ууру жол менен артындагыларга осол үлгү калтырышты. Бала укканына караганда көргөнүнөн көп таасирленет. Ошол терс таасирлер жеңил оокатка баш урмайлар ырларыбызда, обондорубузда байкалып жаткандай. Мөмө сабагынан алыс түшпөйт.
Желпелең жеңил ырлар бара-бара телчигип, өсүп олтуруп, аягы барып, классикага жана андан аркы умтулууларын токтотпогону жакшы. Жок, эгер утурумдук менен эле жашай беребиз дешсе, анда өздөрүнө гана эмес, өзгөлөргө да чоң зыян. Ушуну ээликкен эстрада инсандары унутушпаса. Маданий турмуш ичинде жашаган музыка ааламынын аткарган агартуучулук кызматы жер үстүндө теңдешсиз. Таланттуу жаш канаттарыбыз изденүүлөрдүн изги жолунда, туулган жер, эл өзгөчөлүгүн унутпай, алдыңкы музыкалык билимди өздөрүнө сиңирген, учурубуздун узакка кетчү жолдорун ачып алышса, өздөрүнө да, өлкөгө да зор сыймык. Кулактын сыртынан эмес, жүрөктөрдү ойготкон обондордон эч ким качпайт. Жаштарыбыздын кетирип жаткан кемчиликтери ал биздики, анткени чыныгы ыйык ырлардын ырыскыларынан оозантпай койгонбуз. Ошондуктан жаш-кары ортосундагы ажырым, түшүнбөстүктөр күч. Бирдиктүү мамлекеттик саясат жок. Руханий көрөңгөлөрүбүз кайра каралып, мамлекеттик мамиле оңолбосо, интернет заманындагы маалыматтардын көптүгү менен эле кризистерден чыгып кеталбайбыз. Жан дүйнөбүзгө жарык күйгөндө, түгөнбөстөй болгон экономикалык саясий кайгылар акырындап, жаман түш сыяктуу тарайт. Маданияттын Кудай даарыган керемети ушунда.
Эмнеликтен мынчалык музыкалык пастыкка жол ачтык. Музыка дүйнөсү да бала сыяктуу бапестелчү, тарбия-таалимге муктаж тирүү, ыйык зат. Биз ушундай адам мүнөзүнүн калыптанышына зор таасир эте турган ачкычтан ажырап калганбыз. Айылдагы музыкалык мектепти кой, борборубуздагы Мукаш Абдраев атындагы жаш өнөрпоздорду тарбиялаган мектептеги музыкалык инструменттердин отуз жылдап алмаштырылбай эскилиги жетип, колдонуудан чыккан аспаптары менен эптеп күн өткөрүп келишибиздин өзү, мамлектетибиздин маданиятка болгон мажирөө саясатынан кабар берет. Анан кантип күнөөнү жаштардан гана издейбиз.
Албетте ырлар: көчө ыры, той ыры, олтуруш ыры жана сахнада аткарылчу профессионалдуу ырлар болуп бөлүнөт. Булардын баары аралашып кетип ашмалтайы чыгып жаткан коомдо жашап жатабыз. Аларды иргеп кой, ай дей турган мезгилдер деле келди. Келмек турсун өтүп баратат. Тилегибизге каршы дагы тарта турган шорубуз бар көрүнбөйбү?

Бетти даярдаган А.Адишов









??.??