Сенин гезитиң!
№34, 23.09.08-ж. Кыргыз гезиттер


presskg.com Архив Редакции газет Кыргызстана Кыргыз эл макалдары Zaman Кыргызстан Агым 1 Агым 2 Айыл деми Алиби Асман пресс Азия news Арена kg Фабула Кереге kg Кыргызстан маданияты Көк Асаба Кутбилим Леди kg Майдан.kg Кыргыз туусу Учур Айгай kg Аалам С.С.С.Р Эл турмушу Эл сөзү Добулбас kg Айкын саясат Ачык саясат Майдан kg Адилет press Жалал-абад үнү Тарыхый мурас Обон Кыргыз руху Diezel Айыл өкмөтү Нур Эл De факто Жаңы кылым Апта Бишкек таймс Назар Энесай Эркинтоо Нур реклама Айат пресс Адилет пресс Лозунг Кабар


 Таанышуу жарыясы


  Бир собол

Эне тилиңизди билесизби?
Калдайгандын баары эле канат эмес
Кабыландын баары эле Манас эмес
Калкын чанган, калкынын тилин чанган
Хан да болсо кыргыздын баласы эмес-деп кыргыз журтчулугуна белгилүү залкар акын Шайлообек Дүйшеев жазгандай, улутубузду башка улуттан айырмалап, ажыратып турган мурасыбыз-тилибиз. Бирок, тилекке каршы бүгүнкү күндө кыргыз тилинде эки сөздүн башын бириктире албай орусташып кеткен "киргиздерди" көргөндө кабыргаң кайышып, заманаң курулат. Элибизге төбөсү көрүнгөн айрым инсандарга эне-тилин канчалык деңгээлде билишээрин, сөз байлыгынын билүү ниетинде собол узаттык.

Нуриса Абазова, ырчы:
- Сурнай деген эмне?
- Сурнай деген жанагы музыканттар үйлөгөн труба да ээ. Мен ошону элестеттим.
- Кой үстүндө торгой жумурткалаган заман дегенди кандай түшүнөсүз?
Менин оюмча жаныбарлар менен адамдар жыргап жакшы жашоодо жашашы. Мисалы торгой койдун үстүндө бара жатып жумурткаламак тургай учуп түшөт да. Ал эми ошондой заман келгенде торгойлор каалашынча койдун үстүндө жумурткалай берет болуш керек.
Туура жообу: Сурнай-чоор үйлөп, добуш чыгарган аспап.
Кой үстүндө торгой жумурткалоо-жыргалдуу жашоо

Байыш Момунов, ырчы:
- Угут…
- Таак эмне эле, угуп эле жүргөн сөздөр экен, бирок эстей албай жатам.Жеңилирээгин бергилечи ха-ха-ха.
- Даанышман…
- Тааныш эмеспи ха-ха, даанышман адам болуш керек ээ. Карасаң унутуп калганымды.
- Оозу менен орок оруу
-Незнаю, незнаю, колунан анча жумуш келбегендерди айтышат го.
Туура жообу: Угут-ачыткы, өндүрүлгөн буудайдын талканынан жасалат.
Даанышман-билгич, чечен, кеменгер
Оозу менен орок оруу- тили буудай кууруган, жумушка чоркок адамды айтышат.

Айнура Тургунбаева, куудул:
- Паранжи
-Түштүктө кеңири таралган, аялдар жүзүн калкалоочу нерсе. Жанагы биздеги шөкүлө сыяктуу.
- "Малды көрүп пайгамбар жолдон чыгыптыр"
-Негизи биз адамдар кичине ач көзүрөөк келет эмеспизби. Илгери пайгамбар көбүрөөк мал көрүп калып азгырылса керек да. Ал ошентип жаткандан кийин башкаларыбыз эмне болуптурбуз. Бул макал ошондон улам элибизде айтылып келет. Азгырык деген жаман нерсе.
Туура жообу: Паранжи-бүркөнчүк, аялдардын баш бүркөөсү.

Абдылда Иманкулов, куудул:
- Канимет
- Канимет бул адамдын аты да. Мусулман динине байланышкан бир нерсе болуш керек.
- "Эки доочу бир келсе амалыңдын кеткени, эки оору бир келсе ажалыңдын жеткени"
- Жоок, мындай дебейсиңби эки оору бир келсе, ажалыңдын жеткени, эки катын бир келсе амалыңдын кеткени ха-ха-ха. Эми макал өзү айтып тургандай адамдын чеги жетип, айласы кетип турган учурунда айтылат эмеспи. Колдон келишинче мындан алыс жүргөнүбүз оң.
Туура жообу: Канимет - жоодон түшкөн олжо, оңой жол менен келген табылга.

Динара Акулова, ырчы: - Манап
- Бир чети байлык-бийликтеги адамдарды айтышса, бир чети оңой менен эч нерсе жактырбаган, тамакты тандап ичкен, кырс мүнөз, чиренген адамдарды да манаптай болуп деп коёт го.
- "Ата көргөн ок жанат, эне көргөн тон бычат"
Бул сөздүн мааниси өтө терең. Ата эненин тарбиясын көргөн бала менен кыз эч убакта кор болбойт. Эненин колунан көөрү төгүлгөн өнөрүн өздөштүргөн кыз кайсыл жерде болбосун өзүнүн уздугу менен оозго алынат. Энеси тыкан, таза болсо балдары да ошондой болот. Мисалы, менин ата-энем бизге дал ушундай тарбия берген. Мен апамдан сайма сайгандан баштап баарын үйрөнгөм. Ата-энем менен чексиз сыймыктанам.
Туура жообу: Манап - кыргыз элинде эл бийлеген, элдин үстүнөн оокат кылган адам.

Аалы Туткучев, төкмө акын:- Мурап
- Мурап… Кыргызда мындай жакшы сөз бар "Жакшы мурапты суу ээрчийт, жаман мурапты чуу ээрчийт" деген. Талаада элге текши суу бөлүштүргөн адам.
- " Атадан алтоо болсо да, ар жалгыздык башта бар"
- Кээде олтуруп ойлоном да бир туугандарым менен мурда бир төшөктө жатып, бир казандан аш ичип, бир жатындан чыгып, болгон түйшүктү чогуу тартчу элек. Азыр эмнеге ошол жумуштарды бирге жасабайбыз. Убакыттын өтүшү менен үй-жай күтүп, өз арабабызды тартып калат экенбиз. Ошондон улам айтылса керек бул сөз.
Туура жообу: Мурап - көк башы, сугат кезинде суу бөлүштүрүүчү адам.

Марат Жанталиев, актёр:
- Кайберен
- Кайберен деген ыйыктардын ыйыгы, тоодо жүргөн кийиктин энеси.
- "Сыр аяктын сыры кетсе да, сыны кетпейт"
- Маанисиби... Ой кокуй күн оой, эми сындуу кыз картайып кемпир болсо да "осанкасы" кыз кезиндегидей сакталган аялзатына тиешелүү сөз болуш керек.
Туура жообу: Кайберен - көзгө көрүнбөгөн адамды колдоочу зат. Тоо-таштагы жапайы кийиктер.

Нурзада Жолдошева, ди-джей:
- Саяпкер
- Саяпкер мм… жанагы ат таптаган адам да ээ?
- Котур ташы койнунда
Бул сөздү ачык айрым эмес бир мүнөз, сырын көп эле айта бербеген сырдуу адамдарга тиешелүү деп түшүнөм.
Туура жообу: Саяпкер - күлүк таптоочу, күлүк байлоочу адам.
Котур ташы койнунда - кытмыр, арамза адам.










??.??