Кылмыш дүйнө

Күйөөсүн өлтүргөн келин
Капыстан коңшу квартирага көчүп келген келин туулган күнүнө чакырып калды. Кызы менин кызым менен классташ экен. Ошон үчүн дагы таанышалы десе керек.
Келинчегим экөөбүз барсак үйүндө да конок бар экен, жаркылдап тосуп алды. Бир топ отуруп, аңгыча чоң альбомго көзүм түшүп, сурабай эле колго алдым. Бирден барактап келатып, көзүм чекчейе түштү. Төбөмдөн ылдый муздап, сүрөттү жалдырай тиктеп калдым.
- Күйөөсү го?-деди келинчегим. "Селт" эте түштүм. Күйөөсүн Россияда деп айткан. -Күйөөсү ушул бекен, жөн жай кылып сурачы,-дедим. Келинчегим тигил келин киргенде сурады эле, келин: - Ошол... деген бойдон алаксымыш болуп кетти. Тамак ичмек түгүл кекиртегимден өтпөй калды. Көзүмдүн огу болсо атып ийчүдөй карап, кеткенче шаштым.
Жолдо баратып:
- Бул келиндин аты башка. Күйөөсүн өлтүргөн киши өлтүргүч!..-дедим тиштене. Келинчегим чочуп кетти. Келбеттүү, сулуу келиндин күлүп сүйлөгөнүн эстеген сайын итатайым тутулуп, күйөөсү экөөнүн тарыхын эстеп келаттым.
Бир жолу "Ош" базарында соода кылган аял менен күйөөсүнүн жанында тургам. Падноско тамак көтөрүп бараткан келин тигилер менен учурашып өттү эле, сатуучу аял:
- Карасаң, уялбай жүргөнүн! Күйөөсүн өлтүрүп коюп, бат эле чыгып келип жүрөт минтип!..-деп калды.
- Ким эле бул?-десем,
- "Күнтууда" кошуна болчубуз. Күйөөсүн ойношу экөө өлтүрүп туруп, огородуна көөмп койгон аял жөнүндө "Делого" чыкпады беле, билесиңби?-деди.
- Билем, күйөөсү классташым болчу. 6-7-класста биздин айылдагы таякесиникине келип окуп кеткен. Жакшы бала болчу. Шайлообекти "Делодон" окуп, сүрөтүн көрүп аябай жаман болгом!..-дегем, тиги кеткен келиндин артынан жек көрө карап. Өң-түсү эсте деле калган эмес.
- Үйүндө чоочун эле бир жигит пайда болуп калган. "Ойношу экен..." деп кеп кылып атышчу. Ал экөө эртең менен базарга кетип, кечинде келет. Күйөөсүнө жакын тууганым деп тааныштырып койгон экен. Момун, ичинде кири жок күйөөсү ишенип калыптыр. Бир күнү эртең менен үйүнө кирсем күйөөсүнүн кийимдерин жууп атыптыр. Ошондо үйдүн ичи саңырсып турган. Тиги келин уялбай туруп айткан: "Шайлообек менен тууганым экөө Россияга кетишти, таң атпай..." деп.
- А, кийин күйөөсүнүн сөөгүн огороддон иттер казып, эл билип калышпадыбы. Көрсө, ойношу экөө күйөөсүн өлтүрүп туруп, огородго көөмп, ойношу таң атпай кетиптир. Өзү да бат эле анын артынан Жалал-Абадга кетип калыптыр. Милиция таап келбедиби. Бул "Дело№" гезитине да чыккан,-деп сатуучу аял айтып бергенде классташымды эстеп бир күйгөм. Эми болсо, минтип ошол ойношу экөө күйөөсүн өлтүргөн аялдын даамын сызып келатып бир күйдүм. Эч нерсе болбогондой гана сулуу жүзүн күлмүңдөтүп дагы эле басып жүргөн келиндин колунан чай ичип, көз алдыма классташымдын бейкапар жүзүн тартылта, каңырыгым түтөй, колумдан эч нерсе келбей дагы бир күйүп келаттым.
- "Кел-келиң" келип турганда кызылы жок жүзүң күлүмүш болгон менен кан узатпас!..-деп күбүрөнүп алдым.
Мына ушундай, окурман. Биздин өлө "гумандуу" өлкөбүздө "өлгөндүн өз шору" деген лакап кеп бекеринен тарабаса керек. Анткени, бүгүн бирөөнүн канына забын болсоң, эртең эле "антип... минтип" эч нерсе болбогондой колуңду күбүп-күбүп коюп жүрө бересиң.

Асанбек Кулманбетов
P.S. Жогорудагы кылмыштуу окуя кезегинде "Дело№" гезитине жарыяланып, далайдын үрөйүн учурган. А, мен ошол окуянын күнөөкөрү жөнүндө өз көзүм менен көрүп, уккан сөздөрүмдү классташымдын атын өзгөртүү менен жаздым. Ылайым кыргызымдын жүрөгү боорукер, жүзү мээримдүү болсун!




  Шумдугуң кургур!

Баланын коркунучтуу сөлөкөтү
Жүрөгүмдө жүргөн бир окуяны жазууну туура көрдүм. Ошол уккан окуя эмдигиче кулагымда, көз алдымда турат.
Келинчегим экөөбүз үйлөнүп, батир издеп жүрүп, шаардын четинен бир үй таптык. Төрт бөлмөлүү, чоң үй экен. Бир чети арзан дагы, жашап калдык.
Келинчегимдин курсагы улам бөрсөйүп, төрт айдан ашып калган. Ал окуйт. Мен иштейм. Бир дем алыш күнү келинчегим шаардагы эжесиникине кетип, мен эриккенден бөлмөлөрдү кыдырып жүргөм. Биз эки бөлмөсүндө эле жашап, балдар бөлмөсү менен залында мебелдер эле бар болчу.
- Менин үйүм да ушундай болсо ээ, кийин,-деп кобурана, балдар бөлмөсүнө киргем. Аңгыча, бурч жактан төрт-беш жашар баланын сөлөкөтүнө көзүм уруна түшүп, денем ымыр-чымыр боло, катып калгансыдым. Жүрөк "болк" эте, көзүмдү жумуп жиберип, артыма араң бурулдум. Босогону аттай берип кайра бөлмөнү карадым. Жанагы бала жаныма жете келгендей болуп барып жоголду. Бутум тушалгансып, өзүбүздүн бөлмөгө араң жеттим. Мындайда келме келтириш керек экенин эстеп:
- Лайлахи-илло-алла-деп кайталап-кайталап алдым.
Келинчегиме айткан жокмун. Бөөдө коркпосун дедим. Түндүн бир маалында эмнегедир ойгонуп кеттим. Кулагыма күндө угуп жүргөн баланын ыйы угулду. Кошуна үйдөгү квартиранттын үч-төрт жашар баласы бар эле, ошол го деген ой менен чүмкөнүп алдым. Бирок, болбой эле ал үн угулуп, болгондо да тиги балдар бөлмөсүнөн чыгып аткансыды. Үзүл-кезил болуп араң угулгансыйт. Тыңшасам:
- Ата!.. Атаке!..-дегендей...
Эми эмнени уктай алайын. Таң атканча ошо үйдөн үндү эки-үч жолу уктум. Ырас, келинчегим уккан жок.
Эртең менен кошуна келинди көрүп атайын сурадым:
- Түндө уулуңуз "атакелеп" ыйлап чыктыбы?
- Балам ыйлаган жок. Сиз биле элексиз го. Силер турган үйгө жашап кеткендер айтып жүрүшөт "жаш" баланын сөлөкөтү көрүнүп, ыйы угулат деп. Ошол үн угулса керек,-деди тиги келин. Денем муздап, коркунуч бийлеп алды.
- Келинчегиме айта көрбөгүлө, боюнда бар..-дегенге араң жарадым.
- Айтпайбыз, түшүнөбүз да, -деди келин.
- Алар коркпой кантип жашап жүрүшкөн?
- Квартиранттар көпкө турбай эле кетип калышат. Ал түгүл үй да бат-бат сатылып, ээлери алмашып турат экен...
Келиндин сөзүнө жараша суроо үстүнө суроо жаадырып кирдим:
- А,эмне үчүн бала көрүнүп, үнү угулат? "Тазалаганга болбойт бекен?"
- Эч ким тазалай албай жүрөт. Баланын сөлөкөтүнүн көрүнүшүнүн тарыхы бар деп жүрүшөт.
Бир кездеги ушул үйдүн ээси соттолуп кетип, аялы күйөөсү түрмөдө кезинде төрөйт. Кийин күйөөсү бошонуп келгенде аялы төрөгөн бала төрт-бешке чыгып калган экен. Күйөөсү көп ичип, тиги баланы жектеп, сабай берчү тура. Бала далай жолу качып, кошуналардыкына жашырынчу дейт.
Акыры бала көрүнбөй калат. Ал кезде аялы доктурда болот. Аялы ооруканадан чыгып келип... Ал милицияга билдирет. Көрсө, күйөөсү баланы ошол балдар бөлмөсүнө асып өлтүрүп, четинен жиликтеп, мүшөккө салып, огородко көмгөн экен.
Ал го жазасын алыптыр дечи, бирок бечара баланын жаны бөлмөдө ыйы менен кошо калган окшойт...
* * *
Келиндин сөзү мени тынч алдырбай калды. Ошо эле күнү кымбатына карабай башка үйгө көчүп кеттик. Келинчегиме болсо: "Кожоюндар капыстан сатып атыптыр. Бошоткула деди" деп койдум.
Кийин уксам ошол кожоюн дагы үйдү сатыптыр. Ал түгүл азыр да бат-баттан сатылып, үйгө квартирант көпкө турбайт экен...
Кудая тобо, бул дүйнөдө эмне деген гана шумдуктар кезигет...

Жазып алган
Асанбек Кулманбетов




  Крим инфо

Эркин Мамбеталиевдин иши каралды
Кыргызстандын Жогорку сотунун курамы үстүбүздөгү жылдын 27-январында кайрадан ишин карап чыгат. Эркин Мамбеталиевдин тагдыры чет мамлекеттин боевиктерине окшошуп кетет, алгач мамлекеттик кызматта иштегендердин жан сакчысы болуп иштеп келген. 2006 - жылдын январь айында бир топ ызы-чуу жараткан Рысбек Акматбаевдин өлүмүнө тиешеси бар, андан тышкары 3 адамдын өлүмүнө күнөөлүү деп кармалып, бирок кийинчерээк акталып чыккан. 2008- жылы жазында Э. Мамбеталиев 8 өлүмгө себепкер деп табылган, алар 2003-жылы 12 ноябрда Таалай Абасовдун өлүмү жана анын жубайы Аида Жыртакованын өмүрүнө кол салып бутуна жаракат келтирген. 2004- жылдын 5- майында милициянын подполковниги Чыныбек Алиевдин өлүмүнө аралашып, жолдо кокустан кетип бара жаткан айдоочуга оор жаракат келтирген. 2005- жылы 10- июньда Жогорку Кеңештин депутаты Жыргалбек Сурабалдиевдин өлүмүнө тиешеси бар жана анын ден сакчысы Бегалы Айтматовго эки жолу ок атып жаракат келтирген. Ушул эле жылы сот аны өмүр бою камакта отурууга өкүм чыгарган. Бирок күнөөсүн мойнуна албаган Э. Мамбеталиевдин иши кайра каралып, эки гана күнөөсү далилденип 25-жылга кесилген. Эми бул жазага да моюн сунгусу келбеген Э. Мамбеталиевдин иши 27-январда кайра каралып акыркы чечим чыгарылат.

Топ жылкыны жоготкон уурулар
2008-жылдын сентябрь айында Иим ге Нарындын тургуну "Соң-Көл " жайытынан 26 жылкы жоголгонун кабарлаган. Нарындан жоголгон жылкылардын изин ушул күнгө чейин издешип, аягында Чүй областындагы Токмоктогу мал базарынан табылды. 26 баш жылкынын 6сы гана табылды, бул уурулукка шектүү деп 1958-жылы туулган Нарын областынын Кочкор районунун Кум-Дөбө айылынын тургуну Т. Таштанбеков, ошол эле айылдын тургуну 1981-жылы туулган Т. Таштанбеков, 1981-жылы туулган Кочкор районунун тургуну К. Кошбаев жана эң жашы 1990-жылы туулган А.Набиевдер кармалды. Учурда кылмыш иши козголуп, кылмышкерлер кандай жол менен топ жылкыны уурдаганы такталууда.

Кайын энесин өлтүргөн күйөө бала
19- январда кечки саат 7 лерде көк ала койдой сабалган 1937-жылы туулган К. Орехованын сөөгү табылган. Кары кемпирди ким мындай абалга калтырды экен деген баш катырган суроого бат эле жооп табылды. Көрсө өзүнүн эле күйөө баласы 1967-жылкы В. Радионов кармалды. Мурда эмне алынбаган өчү бар экенин ким билсин, айтоор В. Радионов кайын энесин тепкилеп жатып оо дүйнөгө узаткан. Учурда кылмышкер сурак берип жаткан кези.

Атадан калган белек
Россия Федерациясындагы Удмур республикасында кыргыздын жаранына кылмыш иши козголду. Анткени ал "ИЖ 43" маркасындагы мылтыкты мыйзамсыз,эч кандай документтери жок эле чек арадан өткөрүп бара жаткан. Көрсө ал жөн гана эч ким текшербейт деген ою менен ал мылтыкты алып алган. Сурак берип жатканда кыргыз жаран ал мылтык атасынан калган кымбат белек экенин, аны калтыргысы келбесин кошумчалады. Эске салсак, ал күнөөсүн толугу менен мойнуна алды, мыйзам боюнча ал 3 жылдан 7 жылга чейин эркинен ажыратылып, 1 миллион сом акчалай айып төлөшү мүмкүн.

А.Дүйшөналиева











Почта:janyzak@mail.ru
Тел.: +996777329784
© J.Janyzak, Kyrgyzstan