Канга - кан

Өч алуу
Эшиктин алдындагы отургучта жер тиктеп, үңкүйгөн карыя отурду. Куудай сакал-муруту көптөн бери кырылбай-каралбай калганча ого бетер жүдөңкү көрүнөт. Көкүрөгү көк бууга толо түшөбү, оор үшкүрүнүп алат. Аңгыча тууганы Алымкул басып келди.
- Байке, кыймылсыз отура берчү болдуңуз да. Көп эле күйүткө бата бербей кайрат кылбайсызбы. Кудайдын маңдайга жазганы ушул экен... Тиги шүмшүк деле жазасын албадыбы. Анын үстүнө "кан узатпайт" дейт эмеспи...-деди үшкүрүнө.
- Жети жыл кесип коюшкон менен, билбейм... Колдогондору көп экен. Эртең эле жетип келет да... А, мен!.. Мени кудай алгандын ордуна!.. Улгайганда тапкан жалгызымды!.. Туягымдын өмүрүн өчүрүп, баласыз калбадымбы, ыя?! Кудай мени эмнеге албады, кокуй! Жыйырмага чыккан уулумдан көптү үмүт кылып жүрсөм!.. Тиги, канкор, заматта кандуу муштуму менен жалмап кетпедиби!.. Анан кантип күйбөйм!..
Эрди титиреп, кемшеңдеп барып, токтоло калгансыды. Эки колу менен жини келе, жоон сандарын мыжыгып-мыжыгып алды. Кимгедир кыжыры келип, көзү жинге толо түшкөнсүдү. Кекене унчукту: - Бирок!.. Өлүп эле калбасам, кан ичкичти ала жатам! Жайлап тынам! Сексенди таядым. Туягым жок болгондон кийин мындан аркы жашоом кимге керек! Ага бир гана ок жалынат.
- Кантесиз жарыктык! Баланын кебин сүйлөйсүз да!-деген Алымкул чоочуп кетти. Соороткон болду.
* * *
Үч-төрт жыл өтпөй, карыянын инилери күйүп айтып отурушту:
- Бу, өкмөттүн да калыстыгы жок. Баягы Султан биротоло бошоп келиптир, мунапыска илинип! Урушкан теңтуш балдар эртең эле жарашып алат дебей, жалгыз уулуна болушуп, күрсүйгөн муштуму менен жаш баланын жүрөгүн үзө койду эле!.. Карабайсыңбы, эч нерсе болбогондой күрсүйүп басып жүрөт. Өлгөндүн эле өз шору тура! Кайран бала ай, кайран бала!
Үңкүйүп отурган карыя силкинип алды:
- Ыя?! Ошондой болмок! Тирүү басып жүргөн жүзүн бир көрөйүнчү анын!..
Күн өтүп-өтпөй Султан ага -туугандары менен курун мойнуна салып келип калды. Бирок, мурутун эрди менен кошо кырча тиштеген карыя бир сөз да сүйлөбөй, жерди ныгыра тээп отурган боюнча кабыл албай койду. Келгендер жылып-жылып чыгып кетишти.
- Түштөн кийин келип койгонун!.. "Какыс-кукус кылып коёюн деп эле чаап койгом... жүрөгүндө мурун эле пристубу болсо керек. Коркуп кетип, кан кусуп ийерин билбей калбадымбы... Баламдын бети-башынын көгала болгонун көрүп, кызууланып кетипмин..."-деп койгонун карасаң, "мас да болчумун" деп айткысы жок. Күлтүңдөп баягы эле бойдон экен. Түрмөнүн запкысын көргөнү билинбейт...-дешип, күйүп-бышып атышты, карыянын агайын туугандары. Андан башка колдорунан эмне келмек, айылдаш адам болсо... анын үстүнө карыя да "лам" деп ооз ачпай койбодубу. Болбосо, машинанын кунун тартуулашмак экен.
* * *
Таң атпай Султандын короосу ызы-чууга толуп кетти. Биринен бири суук кабарды угушкан эл да чогулуп калды. Шашылыш чакырылган доктурлар менен милиция келип, топтолгон эл аларды ортого өткөрүп жиберген... Кудай бетин салбасын!.. үйдөн чыгып, туалетти көздөй баскан бойдон, "тарс" эткен үнгө удаа, ок тийген көкүрөгүн чапчый жыгылган Султан жерде жансыз жаткан. Анын башын кучактап, каргап-шилеп, аялы менен уулу боздоп аткан. Ыраазы болгондой, мылтыгын колунан алып, каруусунан жетелегенде бакырып жиберди карыя:
- Кагылайын кулунум, өчүмдү алдым! Эми көксөөм сууду! Абышканын жаагы, сакалы ылдый жаш куюлуп баратты...
Асанбек Кулманбетов




Бабалар айтса жөн айтпайт
Апамдын тилин алсак кырсыктан алыс болмокпуз
Кылымдардан кылым карыткан ата-бабамды кандайдыр бир деңгээлде "караңгы" болгон деп айтканыбыз менен анын кыраакылыгын, ырым-жырымды бекем кармаган маданиятын көңүлгө албай жүрөбүз. Көрсө, эзелки көчмөн калкыбыз көрөгөчтүгүн, акыл-туюмун жашоодо колдонуп, керек болсо коркунучтуу кырсыкты алдын алып, жакшылыкты тосушчу тура. Муну көп учурда ар кандай окуя болуп өткөндөн кийин гана сезип, тизебизди чаап өкүнүп калат экенбиз.

Төмөндөгү бир окуя алигиче эсимден кетпей, ата-бабанын ырым-жырымынын бекер жерден чыкпаганын сезип келем.
Ал кезде мен жаңыдан армиядан келген кезим. Ата-энем колхоздун коюн багышып, жайлоодо эле. Мен да атамдар мененмин. Эки-үч күн мурун бир агаларыбыз менен кыштоодон көң чаап келүүгө сүйлөшкөнбүз. Бир күнү ал байкенин көңүн сайсак, бир күнү биздин кыштоодогу сарайдын көңүн саймакпыз.
Эртең менен эрте кетебиз деген ал байке кечигип, түшкө жуук келди да "кеттик" деп мени шаштырды.
- Мынча болду, тамак жасай коёюн. Түшкү тамакты ичип алып кеткиле. Кыштоодон ысык тамак ичмек белеңер. Тамак бат эле бышат, шашпагыла,-деди апам. Ал түгүл тамакка даярдык көрүп атыптыр. Көп болсо жарым саатта бышат,-десе тиги байке макул болбой койду. Мен да:
- Тамак ичип алып эле жылалычы,-десем дагы шаштырып туруп алды.
Кең Солтон-Сары жайлоосунун тескейинде элек. Бат эле күңгөйүнө чыга келдик. Ал жакта өйүзгү совхоз менен колхоз беттешип, улак тартып атышыптыр. Аларды дээрлик таанычубуз. Тигил байке да улак дегенде "ичкен ашын жерге койгон" неме эле, экөөбүз бир ойноп алалы деп макулдашып ала койдук.
- Байке, кечигип калабыз, кете береличи. Жана эле шашып атпадыңыз беле,-дегениме карабай, экөөбүз бир жолу улакка түшмөк болдук. Колхоздун балдары тиги байкенин улакты мыкты тартаарын билгендиктен жакшы ат да даярдап беришти.
Ортого мен чыгып, улакты каршылашым экөөбүз илип алып талашып жөнөдүк. Тосотто турган байкеге жеткенде улактын мен кармаган шыйрагын тиги байкеге кармата бергенде эле улакты сууруп алып чу койду. Каршылаштар да узатпай жетип, айтор, аларга алдырбай атып жакшы эле марага жетип калган. Аңгыча, улакты аттын бир жагынан экинчи жагына боору аркылуу өткөрүп ала бергенде атырылып жөнөгөн ат улакка чалынып тоголонуп түштү. Уюлгуган чаң боло түшүп, коркуп кеткен жаным жетип бардым. Ат туруп кеткен менен байке бутун бекем кармап алып онтоп атыптыр.
Көрсө, буту кыр сөөктөн сынып, ээр өпкө-боорун катуу матап салыптыр. Ызы-чуу түшүп эле калдык. Ошол жерден машинага сүйлөшүп, байкени догдурга жөнөттүк. А, мен болсо байкенин атын жетелеп, шылкыя бастырып үйгө келдим. Менин ырайымды көрүп эле апам чебеленип кетти.
- Ай балдар, ай балдар! Жана эле шашпай тамак ичип чыксаңар мындай кырсык жок эмес беле!-деп атты.
Ошону учурунда көп этибар алган эмес экенмин. Азыр гана ойлоп отурам. Чындап эле шашып жөнөп бербей, апамдын тамагын ичип чыксак андай балээге кабылмак эмеспизби деп ойлойм.
"Бышып калган тамакты таштабайт..." деген кыргыздын ырым сөзүнө кулак төшөп, кабыл алып коюу туура экенине көзүм жетти.
А. Кулманбетов




  Крим-хроника

Жерге жасалма документ ким жасаган?
Башкы прокуратура тараткан маалыматка караганда Свердлов райондук акимчиликтин жооптуу кызматкери (аты көрсөтүлгөн эмес) "Ак ордо" жаңы конушунда жеке үй курууга бир жаранга аянт бөлгөн. Аны ишке ашырууга "Көк-Жар жаңы конушунда жашайт" деген жергиликтүү комитеттин жасалма билдирүүсү негиз берген. Иш жүзүндө жерди менчикке алган адамдын Ысык-Ата районунда турак үйү бар экендиги аныкталып, бул боюнча Кылмыш кодексинин 305, 315-беренелери боюнча кылмыш иштери козголуп, Бишкек шаардык прокуратурага териштирүүгө жиберилген.

2008-жылы республика боюнча канча кылмыш иши козголгон?
Өткөн жылы республика боюнча 19108 кылмыш иши козголгон. Анын 1094 милиция кызматкерлери тарабынан ачылган. Бул тууралуу КР ИИМ коллегиясында айтылды. Ал эми министрликтин кылмышкерлерди издөө бөлүмү тарабынан 12866 кылмыштын бети ачылган. Алардын 293ү каракчылык болгон жана кылмыш иши козголгон, 900ү мал уурулуктун 662синин бети ачылган.

Өткөн жылы 430 жаран чек араны бузган
2008-жылы Кыргызстанда мамлекеттик чек араны бузган 430 жаран кармалган. Бул жөнүндө Жогорку Кеңештин өкмөттүк күнүнүн жыйынында чек ара кызматынын төрагасы Замир Молдошев билдирди.
Алсак, 2008-жылы чек ара режимин бузгандыгы үчүн 124 адам кармалган. Контрабанда фактысы боюнча 31 адам кармалган. З.Молдошев Кыргызстандын чек ара кызматынын күжүрмөн ишин колдоо максатында, өткөн жылы ар кандай 8 иш-чара уюштурулгандыгын кошумчалады. Чек ара кызматынын башчысы бүгүнкү күндө мамлекеттик чек араны коргоодо 6381 адам жана 5812 аскер кызматчысы кызмат өтөп жаткандыгын билдирди.

Гумжардамды гүм-жам кылып…
Нарын облусунун Эмгек-Талаа айыл өкмөтүнүн кызматкери Ж.Э. өкмөттүн резервдик фондунан түшкөн, аз камсыз болгон жарандарга берилүүчү 101 кап унду пулдап жиберип, түшкөн пайданы чөнтөккө уруп койгон. Анын айынан 41915сом мамлекетке зыян келтирилген. Бул айым Нарын облусунун ИИБнын коррупцияга каршы күрөшүү бөлүмү тарабынан кармалып, азыр сурак берүүдө.

Пара менен кармалды
Жайыл районунун Аскер комиссариатында аскер билетин 20 миң сомго жасап берем деген Аскер комиссариатында иштеген айым кармалып, азыр сурак берүүдө.

Адам саткандар кармалды
2008-жылдын жаз жана күз айларында Казакстанга алып барып жумушка орноштурам деп алдап 14 кыргыз жаранын алып өтүп, аны Казакстанда кул катары сатып жиберген деген күнөө менен кыргызстандык эки жаран кармалды. Аларды Аламүдүн РИИБнин кызматкерлери кармаган.

Баткендеги "Хизб ут-Тахрирчи"
2 китеп, 12 баракча, схема чийилген блокнот менен 28 жаштагы Баткендин тургуну кармалган. Азыр сурак берип жаткан учуру.

В городе Баткене (Кыргызстан) задержан сторонник "Хизб ут-Тахрира", у которого изъята запрещенная литература и блокнот со схемой, где указаны мечети
28/01-2009 12:26, Бишкек - ИА "24.kg", Данияр КАРИМОВ


В городе Баткене Баткенской области Кыргызстана задержан сторонник "Хизб ут-Тахрира", у которого изъята запрещенная литература и блокнот со схемой, где указаны мечети. Об этом сообщает пресс-служба Министерства внутренних дел КР.


По ее данным, 28-летний сторонник экстремистской подпольной организации задержан сотрудниками УВД Баткенской области. В пакете, найденном у него, милиция обнаружила 2 книги, 12 листовок "Хизб ут-Тахрира" и блокнот со схемой. Ведется расследование.









Почта:janyzak@mail.ru
Тел.: +996777329784
© J.Janyzak, Kyrgyzstan