п»ї

  окумал

К
ө
з
мончок
Камакта аткан алгачкы таң

(Башталышы
өткөн сандарда)

Былк этпей, таштанды челекти каалашынча чачышып, камера ичинде ары-бери жойлошкон келемиштер менен арбашкансып жата бердим. Түндүн кайсы маалы экенин билип болбойт... Саатымды да чечип калышкан, "уруксат эмес" дешип. Убакыт жылбай бир орунда эле токтоп калгандай, мен үчүн таңдын атышы тозок болду. Бир убакта кимгедир наалып, күбүрөнүп сүйлөнүп, арык денесин алсыз сүйрөй Света ордунан туруп суу ичти. Ошондо гана келемиштер камеранын оң жак бурчундагы ажаткананын ичине кирип жок болушту. Мен болсо эртеден бери кыймылсыз жаткан абалымдан катып калган денемди бош таштай, уюп калган буттарымды кенен сундум. Эки көзүм Светада. Анын ар бир кыймылы мага кызык болуп турду. Керебеттин бурчунда илинип турган баштыктын ичинен жылтырак баштыкчага бекем оролгон бир нерсе алып, аны гезиттин айрындысына шуудурата салып, ороп, каалганын түбүнө барды. Анан жөлөнүп отуруп, колундагысын күйгүзүп, тартып кирди. Тамекини ушинтип жасап алат турбайбы деп таңданып коём. Анда -санда күрсүлдөй жөтөлүп, босогодо ойлуу көпкө отурду. Өзү жөтөлүп жатса чекпей эле койбойбу деп ойлодум.
- Эмне, уйкуң келбей жатабы?Башында баары ушинтип кыйналышат. Эч нерсе эмес, көнүп кетесиң,- дегени күтүүсүз айтылгандыктан, чочуганымдан денем жыйрыла түштү. Жүрөгүм кабынан чыга каччудай "дүк-дүк..." этет. Уктабай жатканымды кайдан билип койду деп ойлодум.
- Светка, дагы сен түн каткан жан алгычтай болуп уктабай, өзүң менен өзүң сүйлөшүп отурасыңбы?- Дарыянын нааразы болгон үнү угулду.
- Өзүм менен өзүм сүйлөшкүдөй азырынча акылыман тая элекмин го? Жаңы келген кыз менен сүйлөшүп жатам, уктабай жатпайбы. Келемиштерден коркуп жатат окшойт.
- Аа, Аздекпи? Коркпой эле кой, беш күндөн бери олтуруп, кишиге тийгендерин көргөн жокмун. Туфлийимдин эле башын кемирип кетишкени болбосо. А бирок ким билет, ачка болсо буларга ишенип болбойт... Кайсы бир жылы шаарды келемиш каптап кетти эле го? Ошондо биздин кошунанын кичинекей баласынын баш бармагын уктап жатканда тиштеп кетишип, азыр кекечтенип сүйлөп калбадыбы. Байкуш бала катуу коркуп калса керек да. Эми бизге коркунуч жок,түнү менен тиги Света уктабай кайтарып чыгат,-деп алып дубалды карай оодарылып жатып калды.
Света болсо ак да, көк да деген жок. Ордуна келип кыйшайып жата кетти. Баары бир уктап кете алган жокмун. "Ансыз деле асан кайгы апам бар эле, мени укса ойлоно берип куурады го? Атам адатынча ичинен сызып, сыртынан сыр билдирбей апамды жемелемиш этип "маңдайга жазганын көрбөскө чарасы жок" деп жүргөндүр? Же сарсанаа кылбай турайын деп Чүрөк эжем аларга айта элек болду бекен? Апабыз кандай болуп калды экен, жакшы болуп кеткей эле? Анчалык карарып, кара санагыдай кайнежеме эмне жамандык жасадым? Качан келбесин тамагымды берем, аркы-беркини сурап сүйлөшүп отуруп кетет. Өзүнүн, кызынын, жездебиздин туулган күн, майрамдарда Сүйүндүк экөөбүз үзбөй барып куттуктап, көңүлүн алып турчу элек. Кийин деле эжекелегенден башка жаман айткан, жаман караган жокмун го. Анан эле "жылан чакпай, жылкы теппей" тескериленип калганын кантип түшүнсөм болот? Ал го ал, "Сенсиз жашоомду элестете албайм!" деген күйөөмдүн кабары жок кеткени кантип болсун?! Демек, анын сүйүүсү бир жылдык, утурумдук жел сүйүүбү? Кызыгы, ысыгы тараган соң "эмне болсоң ошо бол" дегенсип таштап алып баса берсе боло береби? Анда айткан жакшы сөздөрүнүн баары жалган, жөн гана курулай сөз болуп калабы? Ушундан кийин менде ага деген ишенимдин оту кайра кантип тутансын? Кызыбызды угуп көңүлүмдү көтөрүп, жылуу сөзүн арнап, жүрөгүмдү дарылагандын ордуна кайра мени кекеткени эмнеси? Ал ошондой адам беле?! Жок дегенде бир чалып "жашабайм, өз күнүңдү көрө бер" деп айтып койсо да азыр бул жерде отурбайт белем, ким билет?!" деген чалды- куйду ойлорго жооп издеп чарчадым. Же ойлорум мага баш ийип тизгинделбейт. Бул маалда таң атып, камеранын ичин үрүл-бүрүл жарык каптады. Мен курдуу келин ордунан туруп, салаалай чачтарын тарамыш этип, (тарагы жок болсо керек да) жоолугу менен байлап койду. Көйнөгүн колу менен сылагылай, бырыштарын жазгансыды. Босогодогу колго эптеп кармалган эски шыпыргыны суулап, камеранын ичин акырын шыпырып, түндөгү чачылган таштандыны чогултту. Пол жууду. Анан өзү бети-колун сууга чайып, көйнөгүнүн этеги менен аарчынып койду. Ошондон кийин гана калгандарыбыз четинен туруп жууна баштадык. Сүлгүм жок болгондуктан, мен да тиги келиндей көйнөгүмдүн жеңине жүзүмдү аарчыдым. Бир аздан кийин коридордо ары-бери баскан дабыштар угулуп, эшиктер калдырап ачылып-жабылып баштады. Кезек биздикине жеткенде бардыгы эшиктин оозуна тизилип туруп калышты. Мен да чекесине кошулдум. Үч формачан эркек киришти да, баарыбызды сыдыра тиктешип, колунда журналы бары фамилиябызды атап чакырып баштады. Бул баарыбызды толуктап, кийинки сменге келгендерге өткөрүп беришкендегиси экен. Чачын ак аралап калган улуурагы камеранын ичин баштан-аяк карап чыгып, көзү Дарыянын керебетинде жаткан картага урунду. Башын чайкап, нааразы болгондой "Каирова, карта "не положено" деген сайын каяктан эле таап аласың, эми дагы бир жолу көрсөм!" деди эле Дарыя унчукпай башын шылкыйтып туруп берди. Алып кетишти. Ал тургай баалуу бир нерсе издегендей камеранын ичин бүт тинтип карап чыгышты. Алар кетээри менен Дарыя өзүн-өзү сөөмөйү менен чыкыйга ургулай:
- Жакшы эле ойлоп отургам, катып алайын деп, унутчаактыгым ай!-деп кейип алды. - Каап, эми бүгүн кечке зеригет экенбиз да? Ай, ай, ай, "малолетка", жок дегенде сен алып катып койсоң эмне? Мен го күйөөмдү, баламды ойлоп мээм ордунда эмес. А сен эмнени ойлойсуң, мага ошо кызык? - тамашалап жаш кызды кучактай чачтарынан уйпалап койду.
- Шоколад менен лимонадга ууруга кирген кыз эмнени ойлоноору бештен белгилүү эмеспи,-деп Света да күлдү.
Ошол күнү камералаштарымдын кимиси эмне үчүн камалып отурганын, ким экендерин аздыр-көптүр билдим. Дарыя Россияга баңги зат алып кетип бараткан жеринен кармалыптыр. Күйөөсү да ушул иш менен эки жылдан бери абакта экен. "Бир эле жолу барып жакшы акча кылып келип алсам, күйөөмө жакшы "дачка" киргизип, баламды мектебине даярдап кийинтип алам го деп ойлогом. Болбой калды. Күйөөм уга элек, укса чачын жулуп, мени ашата сөгүп жатса керек? "Свиданкага" барган сайын "баланы карап, мектебиңде иштеп тынч жүр. Мага эч нерсенин кереги жок, жөн гана сагындырбай келип тур" дечү да. Менин эмне ойлоп жүргөнүмдү шекшип, жүрөгү сезсе керек байкушумдун. Балам картаң кайненемдин колунда калды. Эмне күн көрүп жатышат болду экен?" деп кейип, үшкүрүнүп олтурду.
Светанын бул экинчи камалышы экен. Биринчисинде күндө ичип, ур-токмокко алган күйөөсүнөн коргоном деп колуна урунган чалгы менен бутун кыя чаап, кошунасыныкына жатып алат. Таң атканча кароосуз жатып калган күйөөсү кансырап көз жумуптур. Ошондо он бир жылга кесилип, "олтуруп" чыкканына эки эле жыл болгон экен. Тынбай тамеки тартып, жөтөлүп, оорукчан болуп калганына да ошол жылдар себепкер болсо керек. Бул жолу жалгыз келини менен күндө уруш-талаштын үстүндө жашап жүрүп кырсыктаптыр. "Күндө менин өлүмүмдү тилечү эле, мына эми...Кайненелик кылып бир да жолу катуу сөз айткан жокмун. Жаш неме... Жашоосуна кийлигишпейин, балам менен жакшынакай жашап кетсе эле болду дечүмүн. Өзүнүн кирин бөлүп жууйт, биздики калат. Баламдын кир кийимин ар кайсы бурчтан чогултуп келип жууп, үтүктөп коём. Жуубайын дейм, ичим түтпөйт. "Күйөөм өзүмдү эле эмес, ата-энемди кошо багып жатат. Ысык тамагымды белендеп күтүп алайын, жакасын кирдетпейин" деген аялдык аёо сезими анда жок эле. Бечара балам эртеден кечке курулушта иштейт. Кайын журтун кошо багат. Анда деле унчукпайм. Кийинки күндөрү келиним менден жийиркенгенсип тамакты бөлүнүп ичип калды. Балам жакшы, аны тууп өстүргөн энеси мен жаман, бир түрмөчү кемпир элем ал үчүн. Баламдын жүрөгү оорубасын деп сыр бербей жакшы эле чыдадым. Ажалы жеткен окшобойбу?.. Өткөндө жиниме өзү тийип алды. Ал камыр жайып жаткан үбөлүк кандайча менин колума тийип калганын билбейм. Өзүмдү жоготуп коюптурмун, кайра-кайра эле башына ургулай бериптирмин...Эки айлык боюнда бар экенин кийин тергөөчүдөн уктум.Ошондо эки кишинин өмүрүнө кол салган болуп калдым." деп башын муштагылай буркурап ыйласа жүрөк чыдап, карап тура албайсың.
Жаш кыз болсо кошунасынын дүкөнүнө түн ичинде ууруга кирип кармалган экен. Айтымында ата-энеси да ушинтип жан баккан немелер окшойт.
Бир гана мен курдуу келин түнөрүп унчукпай жатты.
Аял экенбиз да, арыз-арманыбызды кайталап айткандан тажабай бирде жылмайып, кайра мостоюп күн өткөрүп отурдук. Сөзгө алаксыганыбыз менен баарыбыздын эле оюбуз бир орунда эмес, эртеңки күнүбүз эмне болот деп жатканыбыз айтпаса де белгилүү чыгар. Түшкүсүн "баланда" деп каалганын "кормушка" аталган кичинекей көзөнөгүнөн калай табактарга ысык борщ куюп беришти.





Күлкү - өмүрдүн мүлкү

Пилдин алдынан кумурска чыгып:
- Шымыңды чеч!-дейт.
Пил таңкалып:
- Эмнеге?
Кумурска ого бетер жинденип:
- Чеч дегенде чечпейсиңби!
Пил дагы эле түшүнбөй шымын чечип күтүп турат. Кумурска шымды аралап бир топко чейин жөрмөлөп:
- Менин шымым эмес экен, меники чөнтөгү менен болчу!!!

Башы таз кичинекей кыз эки бантик тагынып кумда ойноп отурган болот. Жанына бир киши басып келип таңдана:
- Ай кыз, өзүң таз болсоң, башыңа бантик кантип кармалып турат?
- Мык менен кантип кагышса ошол бойдон эле кыймылдабай турат...

Күйөөсү жаш аялы менен зоопаркта сейилдеп жүрөт. Маймылдар камалып турган торчого келип орангутангды көрүшөт. Аялы:
- Карачы, жаман чоң экен. Секске кызыгат болду бекен?
Күйөөсү:
- Билбейм.
Аялы текшерип көрөйүн деп ийинин бир аз ачып коёт. Орангутанг торго жакын басып келип кызыга түшөт. Аялы күйөөсүнө:
- Көрдүңбү, кызыга баштады.
Анан көкүрөгүн болоор-болбос көрсөтүп, көйнөгүнүн топчусун чечип коёт. Орангутанг торчого асылып аялдын көкүрөгүн кызыгып карап калат. Аялы юбкасын бир аз көтөрүп койсо орангутанг торду күч менен ачып аялды көздөй атырылат. Аялы күйөөсүнө:
- Эмне кылам? Жардам берчи!
Күйөөсү:
- Кыйын болсоң башың ооруп жатканын, бүгүн каалабай турганыңды түшүндүрүп бер!..

Күйөөсү түн ортосунда мас болуп үйүнө араң келет. Аялы эшиктен адатынча кыйкырык-өкүрүк менен тосуп алып:
- Чочко, акмак, ушул кебетең менен уялбай кантип келдиң?
- Мен бул үйдө кожоюнмун! Кандай кебетем менен келгим келсе да өз эрким. Мен деген...- аялы күйөөсүнүн сөзүн аягына чыгарбай мискей менен башка койсо ал столдун жанына кулайт. Ошол учурда кошунасы туз сурап келип калат да, жерде жаткан күйөөсүн көрүп:
- Күйөөң эмне жерде жатат?
- Ал бул үйдө кожоюн, каалаган жеринде жата берет...

Аялы эшиктен кирип келээри менен күйөөсүнө наалып кирет:
- Лифт бузулуп калыптыр! Жетинчи кабатка чейин жөө чыктым. Бир колумда бала, экинчи колумда баштыктар. Такыр жардамың тийбес болду го.
- Кантип жардамым тийбейт, мен болбосом эшикти ким ачмак?

Төөнүн тайлагы кызыгып апасынан сурайт:
- Апа, бизге эки өркөчтүн эмне кереги бар?
- Чөлдө көп күн суу ичпей чыдаганга жардам берет.
- Эмнеге жүнүбүз, терибиз мынча калың?
- Чөлдө күндүз аябай ысык, түнкүсүн суук болот.
- Эмнеге туягыбыз мындай чоң?
- Чөлдө кумда кыйналбай жеңил басыш үчүн.
- Апа, зоопаркта жашап жаткандан кийин бизге мунун баарынын эмне кереги бар?!!

Көздөрү бакырайган татынакай кыз эркек гинекологдун кабинетине шашкалактап чуркап кирип:
- Кечиресиз, турсийимди сиздикинде унутуп калбаптырмынбы?
Гинеколог таң калып:
- Жок, андай деле эч нерсе көрүнбөйт.
Бир нече убакыттан кийин гинеколог шашып келе жаткан тиги кыз менен коридордон сүзүшүп калат.
Гинеколог: - Чоң кыз, турсийиңизди таптыңызбы?
- Ооба, стоматологдун кабинетине унутуп калыптырмын.

Мугалим жинденип класска кирет. Кимден жинин чыгарышын билбей:
- Акмат, эки орундуу сан айт!
- Сексен жети.
- Эмнеге жетимиш сегиз эмес? Туура эмес, отур, "2"!
- Таштан, эки орундуу сан айт!
- Токсон жети.
- Эмнеге жетимиш тогуз эмес? Отур, "2"!
- Кацман, эки орундуу сан айт!
- Жыйырма эки.
- Эмнеге жыйыр... ушу еврейлердин тамашасы өттү!..

Жаш мугалим класска кирип:
- Бүгүн биз адабий оюн ойнойбуз. Башкы тамгасы "П" дан башталат, аягы "Н"дан бүтөт. Бул ким?
- Пушкин.
- Башкы тамгасы "Л", аяккы тамгасы "В".
- Лермонтов.
- Азаматсыңар!
Арткы партада отурган Акмат:
- Эже, суроо берсем болобу?
- Болот.
- Башкы тамгасы "Х" дан башталат, аягы "Й" менен бүтөт. Кыска эле сөз.
Мугалим жинденип:
- Чык эшикке! Эртең ата-энеңди ээрчитмейин келбе!
Акмат эшикке чыгып бара жатып:
- Ал сөз Хемингуэй болчу. Негизи мага сиздин ой жүгүртүүңүз аяба-ай жагат...

Аялы менен күйөөсү дүкөн кыдырып жүрүшөт. Аялы күйөөсүнө кайрылып:
- Алтыным, менин колумдан баланы алып, алдагы хрусталь идиштерди мага алып берчи?! Сен колуңа эмне кармасаң эле түшүрүп иймей адатың бар эле...

Аялы күйөөсүнө эркелей кыялданып:
- Жаным, сен эң биринчи жолу менин колумду сураган күн эсиңдеби? Ошондо мен сүйүнгөнүмөн тил-ооздон калып бир саатка чейин сүйлөбөй турбадым беле?!
Күйөөсү гезит окуган калыбынан жазбай:
- Мм... ошол саат менин жашоомдогу эң бактылуу учур болчу...








кыргыз тилиндеги гезит "Обон"
email • архив • редакция 
2-сентябрь, 2009-ж.:
1-бет
БАКТЫГҮЛ БАДЫЕВА БИР
КҮНДӨ БИР КИЛОГРАММ
КУРУТ ЖЕЙБИ?

2-бет
Мирбек АТАБЕКов:
"Мага иттин куйругун жабыштырып койсо деле жараша берет"

3-бет
кимдин жылдызын ким жандырган?
4-бет
Чоң апасын бир уйга банкрот кылган Сыймык
5-бет
Маалымат
6-бет
Азизбек Нурдил уулу:
"Көзү көргөн кызга үйлөнгүм келет"

7-бет
Кош жылдызга окшоп жаналы!
8-бет
Нурзатка жигити машина белек кылды
9-бет
Уланып кеткен чынжырча, сырыңды менден жашырба
10-бет
Акчаны кандай колдоносуз?
11-бет
Үч айлык баламды күйөөм басып калып…
12-бет
окумал
13-бет
"Сүйүү закымы" кинотасмасы
14-15-бет
Обон почта










??.??