Кыргыз гезиттери
меню
Чакан бизнес кеңештер
Чүчбара өндүрүү ишкерчилиги
Глазирленген быштакчаларды (сырок) өндүрүү ишкерчилиги
Карапа өнөрканасын кантип ачуу керек жана андан кантип акча тапса болот?
Балмуздак өндүрүү боюнча ишкериликти ачуу
Үйлөнүү үлпөт тойлорун жана ар кандай майрамдарды аба шарлары менен кооздоо
Дүкөнчө, соода чатырчасын же күркөнү кантип ачуу керек?
Желим бөтөлкөлөрдү кайра иштетүү бизнеси
Кагаздарды кайра иштетүү бизнеси
Өзүңдүн маршруткаң, же Маршруттук такси бизнес үчүн
Кондитердик цехти кантип ачып киреше тапса болот?
Нан бышыргыч жай ачып кантип киреше тапса болот?
Курулуш цемент кирпичтерин өндүрүү боюнча бизнес
Азык-түлүк өндүрүшүндө жана коомдук тамактануу жайларындагы 5 бизнес- идеясы
Дизайнердик жашылчалар жана эт азыктары
Энергетикалык эмес суусундуктар
Аялдардын үйдөн сырт жасоочу бизнестерине идея
Үлпөт көйнөгүн тигүү ательеси, же аны ижарага берүү
Майга бышырылган тоголок токочтордун (пончик) өндүрүшүн кантип ачып, акча тапса болот?
Хот-дог сатуу бизнесин кантип ачуу керек?
Кездемелер дүкөнүн кантип ачып жана акча табуу керек?
Миллионго багытталган бизнес идеясын кантип ойлоп тапса болот?
Бизнести уюштуруу ыкмасы
Жыгач коттеждерди куруу перспективасы - чакан бизнестин идеясы
Каркас-модулдук технология:
Курулуш шаймандарын жана техникаларын ижарага берүү бизнеси
Кечки көйнөктөрдү жана карнавал костюмдарын ижарага берүү бизнеси
Мончо бизнеси: сауна жана мончолорду куру
Бүйүндү (рак) үй шартында өстүрүп, көбөйтүү менен бизнес ачуу
Жеке автотранспорттук компания бизнес катары
Салтанат-тойлорду уюштуруу бизнеси
Андан ары - азык-түлүк сатып алуу
Жеке кичи- майжувазды кантип ачууга болот?
Автокинотеатрды кантип ачуу керек: ачык асман алдындагы тасма
Жаңы Жылга тирүү балатыларды сатуу боюнча бизнес
Сыра бар-ресторанды кантип ачуу керек?
Мейманкана бизнеси, же кичи мейманканы кантип ачуу керек?
Акы төлөнчү балык уулоону уюштуру бизнеси
Дүйнөдөгү эң бир кирешелүү бизнес идеялар
Курал-жарак сатуучу дүкөндү кантип ачуу керек?
Жыл бою кулпунай өстүрүү бизнеси
Козу карын бизнеси: шампиньон козу карындарын өстүрүү
Жеке фотостудияны кантип ачуу керек?
Үйлөмө аттракциондордогу бизнес (батут)
Бала бакчаны кантип ачуу керек? (Кичи бакча)
Балдар кийиминин жана товарларынын дүкөнүн кантип ачуу керек?
Жалбырактарды чогултууну кантип бизнеске айландырса болот?
Оригиналдуу курулуш материалдарын өндүрүү боюнча бизнес
Курулуштардагы кошумча элементтерди өндүрүү бизнеси
Үй шартында жасалган тирүү квасты өндүрүү бизнеси
Даараткана кагазын жана кагаз аарчыгычтарды өндүрүү бизнеси
Эт бизнесин уюштуруу
Кичи бизнестин идеясы: суу аттракциондорун ижарага берүү
Мектеп окуучлуары жана студенттер үчүн портал
Заманбап гаджеттерди чакан колдонмо тескөө жана тейлөө - өркүндөгөндөрдүн бизнеси
Кум шоусу бизнес катары, кум аниматорлору канча акча табышат?
Чыгыш кошулмаларын жана даамдарын сатуу бизнеси
Кызыктуу жана оригиналдуу бизнес идеялар
Компьютердик сервисти кантип ачуу керек?
Тату салонун кантип ачып, акча табуу керек?
Окуу борборун кантип ачып, акча табу керек?
Батирлердин ичин оңдоо боюнча кичи бизнес
Дөңгөлөктүн үстүндөгү блинчик -кафесинякантип ачуу керек
Парфюм- косметикалык дүкөндү кантип ачуу керек?
Аттракциондор паркын ачуу ири бизнестин катарында
Уй этин өндүрүү боюнча бизнести кантип ачуу керек?
Жарнамалоо долбоорундагы бизнес
Чай бизнесинин өзгөчөлүгү
Жүргүнчүлөрдү ташуу тармагындагы өзгөчөлөнгөн 5 бизнес идея
Ченеми жок такси кызматы
Агробзнес чөйрөсүндөгү жети өндүрүштүн идеясы
Убакыт менен текшерилген бизнес- стартап- зоодүкөн ачуу
Дизайн, мектеп университеттин белгиси кадалган кийимдерди жасалгаларды сатуу
Сапаттуу шпаргалка жасоо бизнеси


Урмат Барыктабасов:
"Мага мүмкүндүк бербей жатышат"
- Таңкы береке кут болсун Урмат агай! Өлкөбүздө эмнелер болубатат кабардар чыгарсыз?
- Элибиздин эзелки төл сөзү менен айталы. Калаба болубатат.
- Саясатчыларыбыз өлкөбүздү кыйсыпыр кырдаалдан алып чыга алабы?
- Алып чыга албайт.
- Эмне үчүн?
- Ушундай учурда эмне кылуу керектигин билишпейт. Жан үрөп жанталашып иштеп аткан сыяктуу болуп далбастоолордон эл күткөн үзүр жаралбайт. 20 жыл бою чиновниктерибиз күйүүчү майлоочу май, кредит, жер семирткич деп күйпөлөктөштү, убада беришти. Элибиз жерин айдап, үрөөнүн сээп, бакытка, бардарчылыкка карк болобуз деп саргара күтүштү. Натыйжа - алданган, жакырланган эл. Баары, баары башынан түшүп, баягы эле басып өткөн жолубуз кайталанууда. Талдоого алганга үйрөнүп, тыянак чыгарып, өз учурунда эсибизге келип, тийешелүү чараларды көрө билишибиз керек. Кызмат адамдарыбыз таңдан кечке куру куржунду ары калчап, бери калчап, эл турмушуна эм болбогон мыйзамдарга, азан-казан жыйындарга, сессияларга жана башка ушул сыяктууларга алек болуп жүрүп атышат. Натыйжа - нөл. Эл алдында милдеткерлердин жасай турчу бирден бир иши - аңгыраган казнаны акчага толтуруу. Түшүнүктүү болсун, мисалдап айтайын. 40 литр сүт берген уй, 40 эмес, 120 литр бергидей болушу үчүн эмне кылуу керек? Эч нерсе кылбай туруп эле 120 литрлеп саап алгылары келип атышат. Мындай болгондо уй өлүп тынат же биротоло байып тынат. Эгерде ошол эле 40 литрден сүт берген эки уйга ээ болсок, маселе чечилет да калат. Ошол сыяктуу болуп акчанын агылып келиши үчүн анын анык булактарын, арбын булактарын табышыбыз керек.
Эл кандайдыр бир сыйкырлуу бир нерсе болчудай курулай үмүткө алагды. Эч нерсе жок жерден өзүнөн өзү жарала калбайт. Эгерим андай болгон эмес жана болбойт. Карызга батып, кен, жер байлыктарды ит бекер сатып, карызга алынган акчаны ичип-жеп жашоо - маңгибаштык, жоопкерсиздик, чыккынчылык. Күчтүн, баалуулуктардын баары адамдардын өзүндө, андайлар өлкөбүздө арбын. Мамлекет кызматындагылар ушул жагынын маанилүү экендигин түшүнүүлөрү керек эле. Тилекке каршы андай болбой жатат, билбей жатышат, интеллект чектелүү.
Казнаны каражатка толтуруунун, эл турмушунда токчулукка, бардарчылыкка жетишүүнүн миңдеген жолдору бар. Мунай кен байлыкка жарды болгонубуз менен бизде Сауд Аравиясындагы мунай кендеринен да баалуу Билим мүмкүндүктөрү бар. Билим (маалымат) XXI кылымда - эң керектүү жана таңсык товар. Билим сата башташыбыз керек. Кайдан алабыз? Билимди билими барлар, токочту токочу барлар сата алышат. Элибизге барынан мурда, биринчи кезекте терең билимге ээ адамдар, акчаны иштеп таба билүү үчүн маселенин ар тарабынан камтый алган ой жүгүртүүлөр керек. Мисал керекпи? Айтайын. Сауд Аравиясында мамлекет казнасына күн сайын 1 миллиардга жакын АКШ доллары агылып кирип турат, мунайзат сатыгынын эсебинен. Суроо туулат: ушунча акчалары туруп, эмне үчүн алар "Мерседес" сыяктуу жеңил машиналарды же айталык "Нокиа" телефонун жасап чыгара алышпады? Анткени акча каражатынын арымы чектелүү. Акча андан ары ишке жараксыз болуп калчу чек бар.
20 жыл аралыгында алынган 3 миллиард доллардын эсебинен бир да завод курулган жок! Алтын кен байлыктарды сатуудан өлкөбүз бай жана бактылуу болуп калган жок! Өлкөбүздө чексиз билимге ээ адамдар жашайт. Алардын ички зор дараметтерин пайдаланышыбыз керек. Алар саналуу болсо да элибизди бай жана бактылуу жашоого алып чыгууга жетиштүү. Барып турган учур деңгээлиндеги Боинг учагы тек гана темир урандысы болуп калат, эгерде аны кесипкөй учкуч башкарбаса.
- Сыйкыр деген сөздү айттыңыз. Сыйкыр деп эмнени айткыңыз келди эле?
- Эл адилеттикти, дасторкондун кенен болушун, иштегенди каалайт. Сыйкырлангандай ийгиликтер жаралышы үчүн маселенин бардык жактарын камтууга алган жана элибизди бириктештирген Идея зарыл. Идея деген эмне? Идея деген - Кыргызстандын эли бактылуу жашоого укуктуу жана ага мүмкүнчүлүгү бар дегендик. Бактылуу жашоо деген эмне? Бактылуу жашоо деген:
1.Миңдеген туура эмес жолдордун туура эместигин билип, туура жол тандоо;
2.Акыйкаттыкты орнотуу;
3.Ток жана денсоолуктары чың эл;
4.Ар бир адам талантын жана мүмкүндүктөрүн ишке ашырууга бирдей шартта болушу;
5.Кең-кенен үйдө жашашы;
6.Учур деңгээлиндеги мектептерде акысыз окуу;
7.Учур деңгээлиндеги ооруканаларда дарылануу;
8.Телегейи тегиз оокаттуу жашай алгыдай пенсия жана жөлөк пул алуу;
9.Мамлекеттик кызматкерлерге (аскер кызматындагыларга, дарыгерлерге, мугалимдерге, милиция, бажы жана башка кызмат адамдарына) татыктуу эмгек акы;
10.Эң жакшы шаарларды, айылдарды куруп, маданияттуу жашоо;
11.Өлкөбүздүн жалпы байлыгынан бирдей мүмкүндүктө пайдалануу;
12.Саналып өткөндөрдүн баарына ээ болуп, эриш-аркак жашап, Кудай Тааламдан бир жолу берилген өмүрдүн өтөлүнө чыга кубанычтуу жашоо. Сыйкырдын сыры ушул.
- Ушул сыйкырлар болушу үчүн эл Сизди президент кылып шайлашы керекпи?
- Жок. Бул кыя өтө алгыз шарт эмес. Суранычым бирөө эле - ошол сыйкырдын болушу үчүн Мүмкүндүк берилсе, программамды ишке ашырсам дейм. Убакытты туя билүү деген түшүнүк бар. Сааты келип турганды колдон чыгарып жибербешибиз керек. Өткөндү кайдан табасың, өкүнөсүң каласың дегендей болбошубуз керек. Учуру өтүп кетсе абалды оңуна келтирүү мүмкүн болбой калат.
- Андай мүмкүндүктү Сизге ким бербей жатат?
- Бийликке келгендер. Кууп чыгышат, камакка алышат, бизнесимди тартып алышат. Атүгүл өлкөгө келтиргиси да келишкен эмес. Анан Бишкекке келүүгө да жол беришпеди.
- Элди кантип иш менен камсыз, оокатка карк кылмакчысыз? Бул деген оңой-олтоң иш эмес, очойгон акча каражат керек да.
- Менде даяр программа бар. Ишке ашыруу жагы гана калган. Миллиондун ичинен бирден бир туурасын тандай билүү үчүн терең Билим керек.
- Аябагандай арбын акчаны кайдан алмакчысыз?
- Адилеттикти орнотуу жана коррупцияны кокодон алуу үчүн акчанын кереги жок. Керектүү, иштегидей, түшүнүктүү мыйзамдар кабыл алынышы керек. Дүйнөдө кандай гана процесстер болбосун алардын ар биринин башталышы бар. Мисалдап айтайынчы. Суу булактан башталат. Билим башаты - китеп. Идеяны - терең билимдүү алыска ой жүгүртө алган адам алып чыгат. Сууга каныгуу үчүн анын чыккан жерин билишиң керек. Билимге каныгуу - китеп жана мугалим, окутуучу аркылуу. Билимди билими барлар бере алат. Акчанын агылып чыкчу жери болот. Ар нерсенин башталышын, башатын билген киши эч качан адашпайт. Акчанын агылып чыкчу башатын биз билебиз. Таанылбагандык таанылбастык эмес. Долбоорлорумдун бирин бир аз чечмелеп айтайынчы. Дүйнө жүзүндө 6,8 миллиард эл жашайт. Ар бири мүнөт сайын билимге, сезимге, артыкчылыкка, өзүн өзү тастыктоого муктаж абалга кабылат. Адамдарга гаухардын өзү эмес, коомдун ошол гаухарга карата ынтызарлыгы керек. Адамдар кымбат баалуу сааттарды, яхталарды, машинелерди убакытты билүү, барар жерине баруу үчүн гана эмес, кандайдыр бир көңүл куунак көтөрүңкү болуу, таанылуу үчүн сатып алышат.
Беш жыл болду сайт түзүү жаатында иштеп жатам. Ал аркылуу Билим, Убакыт, Көңүл кумары, Артыкчылыктар ж.б.д.у.с. сатыкка чыгарылат. "Глобальная Деревня" деп аталат ал Долбоор. Бүгүнкү күндө 2 миллиардга жакын эл Интернетке кире алат. Биздин сайттын өзүнүн спутниктик теле-радиосу болот.
Адам маалыматсыз (билимсиз) жашай албайт. Кандайдыр бир жактарда бир нерселер сатылып аткандыгын, бир нерселер болуп аткандыгын адамдар билип турушу керек. Эгерде биздин сайт мүнөт сайын дебейли, айына эле бир жолудан билим (маалымат), көңүл кумарын, убакыт сатып 1 АКШ долларын алып турган болсо, ай сайын түшкөн кирешесинин өлчөмү 2 миллиард АКШ долларына жакындайт. 2 х 12=жылына 24 миллиард доллар. Өлкөбүздүн өнүгүшүнө өбөлгө болчудай ушундай Долбоорлор бизде жетишерлик.
Тыянактап айтайын. Өлкөбүздөгү өзүбүзгө, адамдарыбызга тийешелүү мүмкүндүктөргө ылайык, айтылып өткөн жана башка долбоорлор аркылуу келип түшкөн акчалардан улам жумушчу орун түзүп, мектеп жана ооруканаларды, жаңы-жаңы шаарларды куруп, пенсия менен жөлөк пулдарды, мамлекеттик кызматкерлердин эмгек акыларын көбөйтмөкчүбүз. Ушул максаттарга 300 миллиардга жакын АКШ доллары жумшалмакчы. Бул жерде короо шыпыргыч, шыбакчы, чабан, ар кандай жумуш жасоочулар ж.б.у.с. жөнүндө сөз кылып жаткан жокмун, интеллект талап кылган иштер, мисалы инженер, программачы, нанотехнолог, физик, математик, менеджер, мелиоратор, гидротехник, юрист, финансист, банкир жана башка ушул сыяктуулар жаатында иштей алчулар айтылууда. Биз элибизге чукул арада жаңы адистиктерге ээ болуу жагынан жардам бере алабыз. Ал адистиктер өлкөбүзгө гана эмес, бүт адамзатка керек. Ал үчүн сөзсүз түрдө эле МГУну же Кембриджди окуп бүтүш керек эмес... Сапаты жагынан Гарварддан же Сарбоннадан да ашып түшкөн анык билимдүүлөр өзүбүздө. Бул жаңы билимди алып аткандар бүгүнкү күндө жүздөп саналат, жакында алардын саны миңделет. Булар - жаңыланган эл болот... Өнүгүш үчүн бизде башка жол жок. Болушу мүмкүн эмес. Бирден бир туура жол ушул гана.
- Өлкөбүздүн өнүгүү бир бүтүндүгүнүн социалдык жагын айттыңыз. Саясий жагы кандай болор экен?
- Башка өлкөлөргө карата кайырчы болбошубуз керек. Эртедир кечтир карыздарды төлөшүбүз керек. Кимдер төлөйт? Бизден кеткен жаңылыштыктардын азабын кимдер тартат? Балдарыбызбы? Аларда жашоо ыракаты болбой калсынбы, биздин түркөйлүктөрүбүздүн кесепетин ошолор тартсынбы? Бүгүнкү күндө арабыздагы терең билимдүүлөрдүн күчү менен Кыргызстан өнүккөн өлкөлөрдүн катарына чыгып, өз ордуна ээ болушу керек. Азыркы ааламдык системада Кыргызстандын өзүнүн ардактуу орду бар. Башка мамлекеттерде жетпей жаткандарды биз бере алабыз жана өзүбүз эмнеге муктаж болсок аларды ала алабыз. Россияга, Казакстанга, Өзбекстанга, АКШга, Сауд Аравиясына, Францияга, Африка өлкөлөрүнө сунуштай алчу оокаттарыбыз бар. Мен бул жерде жер жана кен байлыктарды айтыбаткан жокмун...
Эгер биз тигил же бул процесстин себептерин билген болсок, аларды көзөмөлдөп, тескей алабыз. Ал себептерди биз билебиз.
Мунайзат жагынан чексиз кен байлуулуктан эл бактылуу болбойт экен да. Аны Жакынкы Чыгыш көрсөттү. Жалаң акча менен бактылуу боло албайбыз. Колдо акча туруп биримдиктүү, эриш-аркак, жакшылыктардын жарыгын өчүрбөй жан дүйнө ырахатында жашап, эволюциялык өнүгүү өтө маанилүү. Ырк бузулуп ыдыроодон ашкан кесепет болбос.
P.S. Аргасы табылбас абал жок. Арга бар, аны аңдай албай жатабыз.
Адилет Өмүркулов










кыргыз тилиндеги гезит "Кыргыз руху"




Яндекс.Метрика